เปิดบันทึกประวัติศาสตร์: “พะโป้” คหบดีป่าไม้ผู้ศรัทธาแห่งนครชุม กับตำนาน “บ้านห้าง ร.5”

      บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลในพระราชนิพนธ์เสด็จประพาสต้น เอกสารประวัติศาสตร์ท้องถิ่น วารสารเมืองโบราณ ฐานข้อมูลท้องถิ่น และคำบอกเล่าของผู้ศึกษาในพื้นที่ เพื่อวัตถุประสงค์ด้านการเผยแพร่ความรู้ทางประวัติศาสตร์
ข้อมูลบางส่วนยังเป็นประเด็นที่มีการตีความแตกต่างกันในหมู่นักประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และอาจเปลี่ยนแปลงได้หากมีการค้นพบหลักฐานใหม่เพิ่มเติมในอนาคต

16.4845365, 99.4903428

เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 15

จากเมืองกล้วยไข่ หรือจะกลายเป็น ทุเรียนศิลาแลง​ การเปลี่ยนผ่านทางการเกษตรของจังหวัดกำแพงเพชร ที่กำลังเกิดขึ้นเงียบ ๆ

จังหวัดกำแพงเพชร เคยเป็นที่จดจำในฐานะ “เมืองกล้วยไข่” มาอย่างยาวนาน ภาพจำของพื้นที่ลุ่มแม่น้ำปิงแห่งนี้ คือสวนกล้วย พื้นที่ไร่นา และภูมิประเทศแบบร้อนแล้งของภาคเหนือตอนล่าง มากกว่าจะเป็นพื้นที่ปลูกผลไม้เขตร้อนชื้นอย่าง “ทุเรียน”

16.4202896, 99.170579

เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 3

น้ำพริกข่าแม่สอด

น้ำพริกข่าแม่สอด เป็นอาหารพื้นบ้านของชาวอำเภอแม่สอด ซึ่งนิยมทำรับประทานในครัวเรือน กินคู่กับชะอมนึ่ง หรือเนื้อย่าง เนื่องจากในพื้นที่อำเภอแม่สอด เป็นอำเภอชายแดนที่มีพื้นที่ติดกับประเทศเมียนมา มีอาหารทะเล กุ้งแห้งนำเข้าจากประเทศเมียนมา ราคาถูก ชาวอำเภอแม่สอดสามารถเลือกซื้อกุ้งแห้งได้ง่ายในตลาดสดอำเภอแม่สอด (ตลาดพาเจริญ) ซึ่งจะมีชาวเมียนมานำกุ้งแห้ง ปลาแห้งมาจำหน่ายจำนวนมาก ชาวบ้านจึงได้นำกุ้งแห้งมาประกอบอาหารหลากหลายชนิด

16.7558946, 98.5490519

เผยแพร่เมื่อ 02-12-2025 ผู้เช้าชม 164

โป่งข่าม เมืองกำแพงเพชร

โป่งข่าม หรือ แก้วโป่งข่าม เป็นแร่ตระกูลควอทซ์ (Quartz) เป็นแร่รัตนชาติ มีค่าความแข็งอยู่ในอันดับที่ 7 ตามมาตรความแข็งของโมส์ (Moh’s scale of hardness) ลักษณะของแก้วโป่งข่ามมีตั้งแต่โปร่งใสไปจนถึงทึบแสงและมีสีที่หลากหลาย แก้วโป่งข่ามถือเป็นหินแก้วใสตามธรรมชาติ ก่อตัวขึ้นเป็นผลึกอยู่ใต้ดินหรือในถ้ำที่มีความเย็น ซึ่งสามารถเติบโตขึ้นได้คล้ายกับต้นไม้และจะห่อหุ้มสิ่งแปลกปลอมที่อยู่ใกล้ทำให้เกิดรูปแบบที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละชิ้น ทั้งนี้คำว่า “โป่ง” หมายถึงความกลวงใสซึ่งหรือลักษณะโปร่งใส และคำว่า “ข่าม” หมายถึงความศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งเป็นไปตามความเชื่อของคนโบราณที่ถือว่า “แก้วโป่งข่าม” เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่สามารถคุ้มภัยให้คุณในทางดี สามารถดูดซับพลังงานจากธรรมชาติได้ และยังสามารถแสดงพลังงานออกมาในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งนี้ โป่งข่ามสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายประเภทตามลักษณะทางกายภาพที่ปรากฏในรูปแบบของแก้วโป่งข่ามแต่ละชนิด

16.3951069, 98.9529353

เผยแพร่เมื่อ 27-06-2022 ผู้เช้าชม 1,167

ข่าตาแดง

ต้นข่าตาแดง จัดเป็นพรรณไม้ลงหัว เมื่อแตกขึ้นเป็นกอจะมีลักษณะเหมือนกับข่าใหญ่ แต่จะมีขนาดของต้นเล็กและสั้นกว่าข่าใหญ่เล็กน้อย และมีขนาดโตกว่าข่าลิงเล็กน้อย ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการแยกหน่อเอามาปลูก ใบข่าตาแดง ใบมีลักษณะเช่นเดียวกับข่าใหญ่ โดยมีลักษณะของใบเป็นรูปไข่ยาว คล้ายใบพาย ออกสลับกันรอบๆ ลำต้น ดอกข่าตาแดง ออกดอกเป็นช่อตรงปลายยอด ช่อดอกเป็นสีขาว แต้มด้วยสีแดงเล็กน้อย หน่อข่าตาแดง เมื่อแตกหน่อ หน่อจะเป็นสีแดงจัด ซึ่งเรียกว่า "ตาแดง" มีกลิ่นและรสหอมฉุนกว่าข่าใหญ่

16.4258401, 99.2157273

เผยแพร่เมื่อ 19-05-2020 ผู้เช้าชม 7,208

ข่า

ข่า (Galanga, Creater Galanga, False Galanga) เป็นพืชสมุนไพรจำพวกเหง้า จัดอยู่ในตระกูลเดียวกับขิง ที่มีชื่อเรียกตามท้องถิ่นต่างๆ เช่น ภาคกลางเรียกข่าตาแดง ภาคเหนือเรียกข่าหยวก, ข่าหลวง, ข่าใหญ่ หรือกฎุกกโรหินี ส่วนชาวกะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอนเรียกสะเออเคย เป็นต้น ซึ่งข่าที่นิยมในปัจจุบันมีอยู่หลายสายพันธุ์ เช่น ข่าหยวก, ข่าป่า และข่าตาแดง มีอยู่ด้วยกันหลายชนิด แต่มักนิยมนำข่าตาแดงมาทำเป็นยา

16.4258401, 99.2157273

เผยแพร่เมื่อ 29-04-2020 ผู้เช้าชม 6,686

ปีใหม่ลูกข่าง

16.2851021, 98.9325625

เผยแพร่เมื่อ 25-02-2017 ผู้เช้าชม 5,208