บายศรีปากชาม

บายศรีปากชาม

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้ชม 144

[16.3858304, 99.5097984, บายศรีปากชาม]

ลักษณะ  ลักษณะบายศรี รองด้วยชาม ที่มี ขนาดเหมาะสม ตัวแม่มี ๕ ลูก จำนวน ๓ ด้าน และมีลูก ๓ ลูก แซมอีก ๓ ด้าน จากนั้น จะมีแมงดา ที่แม่บายศรี อีกทั้ง ๓ ด้าน ตรงกลาง จะม้วนเป็น กรวยด้วยใบ ตองตานี ภายในใส่ข้าวสวย ไว้ภายใน ยอดบายศรี จะใช้ไข่ต้มเสียบ ส่วนรอบๆ จะมีการประดับไปด้วย ดอกไม้มงคลต่างๆ บายศรีปากชาม เป็นบายศรี ที่ใช้ในการ สักการบูชา เทพยดา ครูบาอาจารย์ ในการบวงสรวง เทพยดาในทุกๆ พิธีกรรม จะขาดบายศรีปากชาม ไม่ได้

          การใช้งาน สามารถใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ ได้หลายพิธีเลย เช่น ใช้ในพิธีการไหว้ครู ใช้ในพิธีที่ต้องการบรวงสรวง หรือมีการบูชาเซ่นไหว้เทวดาองค์รักษ์ พิธีการฉลองต่าง ๆ หรือที่มักเอาไว้ทำการบายศรีสู่ขวัญก่อนจะมีการแสดงครั้งใหญ่

          อุปกรณ์ในการทำ 1. ใบตอง (ควรให้ใบตองกล้วยตานี)

  1. พานแว่นฟ้า ขนาดเล็ก กลาง ใหญ่ ผูกติดกันไว้ด้วยลวด และรองพื้นพานด้วยโฟม
  2. ภาชนะปากกว้างสำหรับใส่น้ำแช่ใบตอง 2 ใบ
  3. สารส้ม
  4. น้ำมันมะกอก ชนิดสีเหลือง หรือขาว
  5. ไม้ปลายแหลม (ขนาดไม้เสียบลูกชิ้น) ประมาณ 20-30 อัน
  6. ดอกไม้ (ดอกพุด ดอกดาวเรือง ดอกบานไม่รู้โรย ฯลฯ)
  7. กรรไกร สำหรับตัดใบตอง
  8. ลวดเย็บกระดาษ

วิธีการทำ                                    

  1. ใบตองสำหรับตัวยอด หรือแม่บายศรีฉีกกว้าง 5 นิ้ว จำนวน 3 ชิ้น
  2. ตัวรอง หรือลูก ฉีกกว้าง 3 นิ้ว จำนวน 18 ชิ้น
  3. ผ้านุ่ง ฉีกกว้าง 2 – 2.5 นิ้ว จำนวน 9 ชิ้น
  4. กรวยฉีกกว้าง 6.5 นิ้ว จำนวน 2 ชิ้น
  5. แมงดา ฉีกกว้าง 3.5 นิ้ว จำนวน 3 ชิ้น

วิธีพับตัวรองและตัวยอด

1.จับใบตองมุมบนซ้ายมือพับเฉียงจากกึ่งกลางลงมาประมาณ1/2ของความกว้าง

  1. ทบใบตองต่อกันมาประมาณ 3 ทบ
  2. พับและปรับแต่งใบตองที่เหลือให้มีความกว้างเสมอกัน

4.นำตัวยอดและตัวรอง6 ตัวมาเรียงให้ลดหลั่น เย็บตรึงให้แน่น

วีธีเย็บตัวบายศรี

1.ใช้ใตองที่มีส้นตองตรงเสมอกันทำผ้านุ่ง

  1. นำผ้านุ่งวางทาบด้านหลังหลังตัวบายศรี
  2. พับริมผ้านุ่งด้านบนลงมา ด้านขวาทับด้นซ้ายปรับแต่งระดับให้เท่ากัน เย็บตรึงให้แน่น
  3. นุ่งผ้านุ่งให้ครบทั้ง 3 ชั้น จัดระห่างให้สวยงาม

การทำแมงดาแบบตัดแต่ง

1.พับทบใบตองตามความยาว ตัดใบตองโค้งมนประมาณ1/4 ของความสูง ขลิบใบตองลึกเข้าไป0.5 ซ.ม.

  1. ฉีกใบตองส่วนที่ขลิบไว้ออก ทำต่อไปจนเหลือยอดที่มีขนาดตามต้องการ
  2. ตัดยอดแมงดาให้เป็นยอดแหลม จะได้แมงดาแบบตัด

การประดิษฐ์กรวยแบบเรียบ

  1. จับใบตองซ้อนสลับทางให้ริมเสมอกัน แล้วม้วนริมจากซ้ายเข้ามา
  2. ม้วนจนสุดริมใบตองจะได้ส้นริมใบตองทั้งฉาก กลัดเข็มหมุด ตัดชายให้เสมอกัน
  3. ฉีกใบตองกว้าง 1 ซ.ม. มอบปากกรวยการสานนมสาว
  4. ฉีกใบตองไม่เกิน 0.5 ซ.ม. 2 ชิ้น จับตองสลับทางแข็งอ่อนเฉียงออกจากกัน เย็บตรึงกับปากกรวย ไว้สลับกันไปมาเย็บตรึงช่วงที่ไขว้กันจะได้นมสาวอวบอิ่ม

คำสำคัญ : บายศรี

ที่มา : 253/1 หมู่ 1

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : นักศึกาษา รหัส 5912206


https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=941&code_db=DB0019&code_type=002

Google-Scholar : ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อ เชื่อมโยงระบบฐานข้อมูลในจังหวัดกำแพงเพชร

บายศรีเทพประยุกต์

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีชมพู ยอดประดับมาลัยตุ้ม กรวยจับจีบใบตองคาดดิ้นเงิน-ทอง

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 123

บายศรีแก้ว ทอง เงิน

บายศรีแก้ว ทอง เงิน ประกอบด้วยพานแก้วขนาดใหญ่-เล็ก วางซ้อนกันขึ้นไปตามลำดับเป็นชั้นๆ รวมเป็นพานบายศรี ๓ ชนิด วางบายศรีแก้วไว้ตรงกลาง บายศรีทองตั้งด้านขวา และบายศรีเงินตั้งด้านซ้าย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 222

ขันหมากเบ็ง

นิยมนำดอกหมากเบ็งมาสักการบูชาพระพุทธรูปตามถ้ำ หมากเบ็งนิยมทำชั้นในภาคอิสาน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 116

บายศรีบุษปภัทร

บายศรีประกอบด้วยบายศรี 9 ชั้นปลายยอดร้อยมาลัยตุ้มจัดให้สวยงามตัดตัวแมงดาพับกลีบผกาซ้อน 3 ชั้นจึงตรงกลางตัวแมงดา

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 234

บายศรีตองรองทองขาว

บายศรีตองรองทองขาว เป็นบายศรีทำด้วยใบตองอย่างบายศรีของราษฎรที่เรียกว่า บายศรีใหญ่ หรือบายศรีต้น มี ๕ ชั้น หรือ ๗ ชั้น ตัวบายศรีม้วนเป็นกรวยมุมแหลมซ้อน ๓ ชั้น เจิมรอบแป้นไม้ รัดเอวบายศรีด้วยหยวกกล้วย ตรงกลางทำเป็นดอกประจำยามซึ่งทำจากมะละกอและฟักทองแกะสลัก บายศรีประเภทนี้เมื่อทำเสร็จแล้วจะนำไปตั้งบนพานทองขาวขนาดใหญ่ จึงเรียกว่า บายศรีตองรองทองขาว ส่วนใหญ่จะตั้งคู่กับบายศรีแก้ว ทอง เงิน สำรับใหญ่ ใช้ในการพระราชพิธีอย่างใหญ่ เช่น พระราชพิธีสมโภชขึ้นระวางช้างสำคัญ เป็นต้น เดิมบายศรีประเภทนี้ใช้ในการพระราชพิธีโสกันต์ และการพระราชพิธีอุปสมบทนาคหลวงที่เป็นพระราชวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป ต่อมาได้เลิกธรรมเนียมดังกล่าวไปตามกาลสมัย

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้เช้าชม 180

บายศรีปากชาม แบบที่ 4

บายศรีปากชามค่อนข้างจะเป็นบายศรีที่มีความสำคัญมากเลยล่ะ เพราะส่วนใหญ่แล้วบายศรีประเภทอื่น ๆ ก็มักจะมีแม่แบบมาจากตัวบายศรีปากชามเลย หรือจะให้เข้าใจกันง่าย ๆ คือ ตัวบายศรีปากชามนั้นเป็นแม่แบบให้แก่บายศรีอื่น ๆ นั่นเอง โดยตัวบายศรีปากชามมักจะถูกล้อมรอบไปด้วยใบตองจับจีบเป็นรูปร่างต่าง ๆ ตกแต่งอยู่รอบ ๆ มีกรวยใบตองม้วนตั้งอยู่บนกลางองค์บายศรี บนยอดกรวยเองก็มีไข่ต้มและดอกไม้ประดับประดาอยู่เต็ม ภายในกรวยม้วนเองนั้นก็มีการบรรจุข้าวตอกและดอกไม้อยู่ภายใน และมีการตั้งตัวบายศรีไว้บานปากชามงาม ๆ จึงเป็นที่มีของชื่อว่าบายศรีปากชาม แต่ถ้าไม่สามารถที่จะหาชามรูปงามมาเพื่อใส่ตัวบายศรีได้เลย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 127

บายศรีเทพแปดทิศ

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีชมพู-ขาว ฐานห่อใบตองจับจีบคาดด้วยดิ้นเงิน-ทองเพื่อความสวยงาม

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 261

บายศรี 2 ชั้น

บายศรีเป็นงานประดิษฐ์ศิลป์โบราณของไทยที่รวมเอางานฝีมือและความเชื่อเข้าด้วยกัน ช่างไทยโบราณประดิดประดอยรูปแบบของบายศรีแต่ละแบบแต่ละชนิดเพื่อการใช้งานในพิธีมงคลต่างๆ บายศรีโบราณใช้ใบตองเป็นหลักออกแบบเป็นรูปร่างรูปทรงต่างๆ เพื่อให้เหมาะสมและถูกต้องกับพิธีการที่จะกระทำ นอกจากการใช้ในงานพิธีต่างๆแล้วบายศรีของไทยยังมีการประดับประดาตกแต่งไว้อย่างงดงาม จนถือเป็นเอกลักษณ์งานศิลป์รูปแบบไทยโดยเฉพาะ

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 453

บายศรีพญานาค

บายศรีบัลลังก์บรมครู บายศรีบัลลังก์ศิวะ บายศรีบัลลังก์นารายณ์ (ส่วนใหญ่จะทำเป็นรูปพญานาค มี 5 - 7 เศียรที่เรียกกันว่า บายศรีพญานาค) บายศรีบัลลังก์พระยาครุฑ บายศรีบัลลังก์ธรรมจักร บายศรีบัลลังก์พระพิฆเนศ บายศรีบัลลังก์จุฬามณี

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 532

บายศรีเทพพนม1

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีชมพูประดับด้วยดอกบัว/ดาวเรือง กรวยใบตองจับจีบคาดดิ้นเงิน-ทอง

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 112