บายศรีคชพักตร์ แบบที่1

บายศรีคชพักตร์ แบบที่1

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้ชม 132

[16.3858304, 99.5097984, บายศรีคชพักตร์ แบบที่1]

ข้อมูลทั่วไป     

ลักษณะ

          ตัวบายศรีพับด้วยกลีบหน้าช้าง เพื่อประกอบตัวบายศรี 7 ชั้นเรียงซ้อนกัน โดยจัดวางกีบใหญ่สุดอยู่ด้านหลัง กีบเล็กสุดอยู่ด้านหน้า ไล่ขนาดให้ไปกี่เป็นเส้นโค้งสวยงาม และนุ่งผ้านุ่งชายธงสามชั้น ม้วนกรวยเกลี้ยงใส่ข้าวสุกปากหม้อปลายยอดเสียบไข่ต้มวางตรงกลางชาม

          การใช้งาน

                   ใช้ในการสักการบูชาเทพยาดา ครูบาอาจารย์ ในการบวงสรวงเทพยาดาในทุกๆ พิธีกรรมจะขาดบายศรีปากชามไม่ได้ งานพิธีต่างๆ

          อุปกรณ์

1.ใบตองตานี

2.ดอกพุด

3.ดอกบานไม่รู้โรยสีขาว

4.ดอกรัก

5.กล้วยน้ำว้า

6.แตงกวา

7.ไข่เป็ดต้มสุก

8.ไม้กลัด 

9.ชามปากกว้าง 5 นิ้ว

10.เข็มสอยยาวเบอร์ 7

11.ด้ายสีเขียวเบอร์ 60

12.กรรไกร

          วิธีทำ

                   ส่วนประกอบของบายศรี

  1. ไข่ขวัญหรือไข่ยอดใช้ไข่ไก่หรือไข่เป็ดต้มสุกปลอกเปลือกให้สะอาด
  2. ตัวแมงดา คือ ส่วนที่วางระหว่างตัวบายศรี บายศรีชามหนึ่งมีบายศรี 8 ตัว จะมี ตัวแมงดา 3 ตัว
  3. แตงกวาและกล้วยน้ำว้า เป็นอาหารที่อยู่ในชามบายศรี โดยนำแตงกวาและกล้วยน้ำว้าอย่างละ 1 ผล แบ่งเป็น 3 ซีก ตามยาวโดยไม่ต้องปลอกเปลือก แต่ต้องล้างน้ำให้สะอาดก่อนแบ่ง
  4. กรวย คือ ที่บรรจุข้าวสุกปากหม้อ ความสูงของกรวยจะต้องสูงกว่าตัวบายศรีเล็กน้อยปากกรวยมีความกว้างพอที่จะวางลงระหว่างบายศรีทั้งสามพอดี นำขาวสุกปากหม้อที่เย็นแล้วใส่ในกรวยให้แน่นเวลาเสียบยอดด้วยไข่ขวัญจะได้ไม่โค่นลงมา และปิดปากกรวยด้วยใบตองเจียนกลม
  5. ดอกไม้สดที่นำมาตกแต่งบายศรีส่วนใหญ่จะใช้ดอกดาวเรือง ดอกบานไม่รู้โรยและดอกรัก โดยเลือกใช้ตามความเหมาะสม

ขั้นตอนการพับและเย็บตัวบายศรี

  1. ฉีกใบตองจากส่วนปลายใบตองมหาส่วนโคนใบตอง ให้เว้นช่วงโคนและปลายใบตองไว้เอาช่วงกลางๆ ใบตองความยาวของช่วยใบตองจะได้เสมอกัน ฉีกใบตองให้มีความกว้างขนาด 2”, 2/2” 3” , 3 ½” , 4” , 4 ½” และ 5” ขนาดละ 3 ชิ้น
  2. ฉีกใบตองกว้าง ๓ นิ้ว จำนวน ๙ ชิ้น สำหรับพับผ้านุ่งชายธง สำหรับห่อกลีบนิ้วมือนาง ฉีกใบตองกว้าง 2” , 2 ¼” , 2 ½” , 2 ¾” ขนาดละ 3 ชิ้น และความกว้าง 3” จำนวน ๙ ชิ้น
  3. การม้วนตัวนิ้วมือนางให้วางใบตองด้านแข็งไว้ทางซ้าย ม้วนริมใบตองด้านนิ่มเข้ามาหาด้านซ้ายให้เรียวเช่นนิ้วมือนาง
  4. เมื่อม้วนตัวหมดให้นำตัวขนาด 5” เป็นส่วนยอด ตัวขาด 4 ½” ตั้งลดหลั่นลงมาประมาณหนึ่งนิ้วห่อด้วยใบตองที่ฉีกไว้กว้าง 2” ประกอบลดหลั่นกันมาจนถึงตัวที่ม้วนด้วยใบตอง 2” จะได้บายศรี 1 ตัว 7 ชั้น

5.ขั้นตอนการตัดตัวแมงดา ฉีกใบตองกว้าง 3” จำนวน 3 ชิ้น พับทบใบตองตามยาว ตัดตัวแมงดาให้โค้งเป็นรูปวงรีที่โคนใบตอง โดยมีส่วนกว้าง 2 ½” ยาว 2 ½” ตัดหางแมงดาให้มีความกว้างชิ้นละ ½ ซม. ฉีกใบตองความยาวออก ตัดและฉีกใบตองไปเรื่อยๆ จนเหลือใบตองประมาณ ½ ซม. ขณะที่ยังพับสับทบอยู่

ขั้นตอนการม้วนกรวย

1.ฉีกใบตองกว้าง 10” จำนวน 4 แผ่น โดยวางใบตองสลับทางอ่อนแก่

2.ม้วนริมใบตองเข้ามาทางขวา ม้วนเข้ามาจนเกินครึ่งให้ปลายกรวยแหลมพับริมใบตองด้านซ้ายให้ตั้งฉาก

3.ม้วนกรวยจนสุดใบตองเย็บดอกจันครึ่งใบตองให้แน่น เจียนปากกรวยโดยรอบให้เท่ากัน มอบปากกรวยเพื่อไม่ให้ใบตองฉีกขาดได้ง่ายเย็บครึ่งเป็นระยะ

ขั้นตอการจัดบายศรีลงชาม

1.จัดวางตัวบายศรี 3 ตัว ลงในชามให้ฐานบายศรีชนกัน ตัดใบตองเป็นรูปสามเหลี่ยมเพื่อใช้ปิดฐานบายศรี วางใบตองรูปสามเหลี่ยมปิดฐานบายศรี

2.ใส่ข้าวสุกปากหม้อจนเต็มกรวย ตัดใบตองสลับทางอ่อนแก่เป็นวงกลมให้กว้างกว่าปากกรวยจำนวน 2 แผ่น เพื่อปิดปากกรวยนำกรวยวางตรงกลางชามระหว่างตัวบายศรี

3.นำแมงดาวางระหว่างตัวบายศรี กล้วยน้ำว้าและแตงกวาอย่างละ 1 ลูก ล้างให้สะอาดคัดหัวท้ายผ่าตามยาวแบ่งเป็น 3 ชิ้น เพื่อเตรียมใส่ด้านข้างแมงดาอย่างละ 1 ซีก

4.ปลายกรวยเสียบไข่ต้ม ดอกรัก 2 ดอก และ ดอกพุด 1 ดอก

5.เสียบดอกพุดที่ปลายยอดตัวแม่และตัวลูก ตกแต่งด้วยดอกไม้พองาม

คำสำคัญ : บายศรี

ที่มา : 253/1 หมู่ 1

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : นักศึกาษา รหัส 5912206


https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=1027&code_db=DB0019&code_type=002

Google-Scholar : ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อ เชื่อมโยงระบบฐานข้อมูลในจังหวัดกำแพงเพชร

ถาดใบตองลายพัด

งานประดิษฐ์ดอกไม้ใบตอง เป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของไทยที่มีมาช้านาน ใช้ในงานพิธีต่าง ๆ ในสมัยก่อนงานใบตองประดิษฐ์ขึ้นโดยใช้ส่วนประกอบของต่าง ๆ ของต้นกล้วย เช่น ใบกล้วยและกาบกล้วยมาประดิษฐ์เป็นบายศรี กระทงดอกไม้ กระทงลอย พานพุ่ม แจกันดอกไม้ ล้วนมาจากสิ่งที่สามารถสูญสลายได้เองตามธรรมชาติ แม้ว่าในปัจจุบันนี้ กระแสทางเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในสังคมไทย แต่งานประดิษฐ์จากใบตองเหล่านี้ก็ยังได้รับการสืบทอด และสืบสานงานฝีมือในแขนงนี้ให้คงอยู่สืบไป

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 55

บายศรีแก้ว ทอง เงิน

บายศรีแก้ว ทอง เงิน ประกอบด้วยพานแก้วขนาดใหญ่-เล็ก วางซ้อนกันขึ้นไปตามลำดับเป็นชั้นๆ รวมเป็นพานบายศรี ๓ ชนิด วางบายศรีแก้วไว้ตรงกลาง บายศรีทองตั้งด้านขวา และบายศรีเงินตั้งด้านซ้าย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 70

บายศรีพรหมสี่หน้า

บายศรีพรหมมีหลายแบบ เช่น บายศรีพรหม บายศรีพรหมสี่หน้า บายศรีพรหมประกาศิต ฯลฯ อาจมีชื่อเรียกแตกต่างกัน ตามแต่ละท้องถิ่น แต่ก็จะมีลักษณะที่เหมือนกันคือ ต้องมีแม่ ๑๖ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศ และลูก ๙ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศเหมือนกัน ถึงจะเป็นพรหมสี่หน้า ถ้านับด้านใดด้านหนึ่งก็จะมีจำนวน ๑๖ นิ้ว เหมือนกัน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 73

บายศรีฉัตราภรณ์

ประกอบตัวบายศรี 7 ชั้นรูปทรงเรียวแหลมไร้ขนาดให้ปลายกลีบเป็นเส้นโค้งสวยงามจัดลงในชาม

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 163

บายศรีเทพ

บายศรีเทพ ใช้ในพระราชพิธีต่างๆ สำหรับบวงสรวง เทพ พรหม เทวาอารักษ์ ประกอบด้วยบายศรี เก้าชั้น ทั้งหมด แปดตัว ประดับพานด้วยดอกดาวเรือง กุหลาบและดอกรัก ยอดตัวบายศรีปักด้วยเม็ดโฟม และเข็มหมุด ห้อยอุบะดอกรักประดับยอด ด้วยดอกดาวเรือง และดอกบัว

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้เช้าชม 357

บายศรีเทพแปดทิศ

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีชมพู-ขาว ฐานห่อใบตองจับจีบคาดด้วยดิ้นเงิน-ทองเพื่อความสวยงาม

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 79

บายศรีพรหมประกาศิต

บายศรีพรหมมีหลายแบบ เช่น บายศรีพรหม บายศรีพรหมสี่หน้า บายศรีพรหมประกาศิต ฯลฯ อาจมีชื่อเรียกแตกต่างกัน ตามแต่ละท้องถิ่น แต่ก็จะมีลักษณะที่เหมือนกันคือ ต้องมีแม่ ๑๖ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศ และลูก ๙ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศเหมือนกัน ถึงจะเป็นพรหมสี่หน้า ถ้านับด้านใดด้านหนึ่งก็จะมีจำนวน ๑๖ นิ้ว เหมือนกัน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 70

บายศรีผูกข้อมือ

บายศรีจะมีความสูงที่ 3 ชั้น ถึง 7 ชั้น เป็นบายศรีที่ใช้ในการเริ่มต้นของชีวิตคู่

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 56

บายศรีกาญจนากร

ตัวบายศรีพับด้วยกลีบหางหงส์ ตกแต่งด้วยดอกคาร์เนชั่นใบปริก ม้วนกรวยเจียงวางตรงกลางชามร้อยมาลัยตุ้มเสียบปลายยอดกรวยแมงดาพับกลีบ 3 ผกา 3 ชั้น

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 52

บายศรีอภัยทาน

งานประดิษฐ์ดอกไม้ใบตอง เป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของไทยที่มีมาช้านาน ใช้ในงานพิธีต่าง ๆ ในสมัยก่อนงานใบตองประดิษฐ์ขึ้นโดยใช้ส่วนประกอบของต่าง ๆ ของต้นกล้วย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 128