บายศรีคชพักตร์ แบบที่1

บายศรีคชพักตร์ แบบที่1

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้ชม 13

[16.3858304, 99.5097984, บายศรีคชพักตร์ แบบที่1]

ข้อมูลทั่วไป     

ลักษณะ

          ตัวบายศรีพับด้วยกลีบหน้าช้าง เพื่อประกอบตัวบายศรี 7 ชั้นเรียงซ้อนกัน โดยจัดวางกีบใหญ่สุดอยู่ด้านหลัง กีบเล็กสุดอยู่ด้านหน้า ไล่ขนาดให้ไปกี่เป็นเส้นโค้งสวยงาม และนุ่งผ้านุ่งชายธงสามชั้น ม้วนกรวยเกลี้ยงใส่ข้าวสุกปากหม้อปลายยอดเสียบไข่ต้มวางตรงกลางชาม

          การใช้งาน

                   ใช้ในการสักการบูชาเทพยาดา ครูบาอาจารย์ ในการบวงสรวงเทพยาดาในทุกๆ พิธีกรรมจะขาดบายศรีปากชามไม่ได้ งานพิธีต่างๆ

          อุปกรณ์

1.ใบตองตานี

2.ดอกพุด

3.ดอกบานไม่รู้โรยสีขาว

4.ดอกรัก

5.กล้วยน้ำว้า

6.แตงกวา

7.ไข่เป็ดต้มสุก

8.ไม้กลัด 

9.ชามปากกว้าง 5 นิ้ว

10.เข็มสอยยาวเบอร์ 7

11.ด้ายสีเขียวเบอร์ 60

12.กรรไกร

          วิธีทำ

                   ส่วนประกอบของบายศรี

  1. ไข่ขวัญหรือไข่ยอดใช้ไข่ไก่หรือไข่เป็ดต้มสุกปลอกเปลือกให้สะอาด
  2. ตัวแมงดา คือ ส่วนที่วางระหว่างตัวบายศรี บายศรีชามหนึ่งมีบายศรี 8 ตัว จะมี ตัวแมงดา 3 ตัว
  3. แตงกวาและกล้วยน้ำว้า เป็นอาหารที่อยู่ในชามบายศรี โดยนำแตงกวาและกล้วยน้ำว้าอย่างละ 1 ผล แบ่งเป็น 3 ซีก ตามยาวโดยไม่ต้องปลอกเปลือก แต่ต้องล้างน้ำให้สะอาดก่อนแบ่ง
  4. กรวย คือ ที่บรรจุข้าวสุกปากหม้อ ความสูงของกรวยจะต้องสูงกว่าตัวบายศรีเล็กน้อยปากกรวยมีความกว้างพอที่จะวางลงระหว่างบายศรีทั้งสามพอดี นำขาวสุกปากหม้อที่เย็นแล้วใส่ในกรวยให้แน่นเวลาเสียบยอดด้วยไข่ขวัญจะได้ไม่โค่นลงมา และปิดปากกรวยด้วยใบตองเจียนกลม
  5. ดอกไม้สดที่นำมาตกแต่งบายศรีส่วนใหญ่จะใช้ดอกดาวเรือง ดอกบานไม่รู้โรยและดอกรัก โดยเลือกใช้ตามความเหมาะสม

ขั้นตอนการพับและเย็บตัวบายศรี

  1. ฉีกใบตองจากส่วนปลายใบตองมหาส่วนโคนใบตอง ให้เว้นช่วงโคนและปลายใบตองไว้เอาช่วงกลางๆ ใบตองความยาวของช่วยใบตองจะได้เสมอกัน ฉีกใบตองให้มีความกว้างขนาด 2”, 2/2” 3” , 3 ½” , 4” , 4 ½” และ 5” ขนาดละ 3 ชิ้น
  2. ฉีกใบตองกว้าง ๓ นิ้ว จำนวน ๙ ชิ้น สำหรับพับผ้านุ่งชายธง สำหรับห่อกลีบนิ้วมือนาง ฉีกใบตองกว้าง 2” , 2 ¼” , 2 ½” , 2 ¾” ขนาดละ 3 ชิ้น และความกว้าง 3” จำนวน ๙ ชิ้น
  3. การม้วนตัวนิ้วมือนางให้วางใบตองด้านแข็งไว้ทางซ้าย ม้วนริมใบตองด้านนิ่มเข้ามาหาด้านซ้ายให้เรียวเช่นนิ้วมือนาง
  4. เมื่อม้วนตัวหมดให้นำตัวขนาด 5” เป็นส่วนยอด ตัวขาด 4 ½” ตั้งลดหลั่นลงมาประมาณหนึ่งนิ้วห่อด้วยใบตองที่ฉีกไว้กว้าง 2” ประกอบลดหลั่นกันมาจนถึงตัวที่ม้วนด้วยใบตอง 2” จะได้บายศรี 1 ตัว 7 ชั้น

5.ขั้นตอนการตัดตัวแมงดา ฉีกใบตองกว้าง 3” จำนวน 3 ชิ้น พับทบใบตองตามยาว ตัดตัวแมงดาให้โค้งเป็นรูปวงรีที่โคนใบตอง โดยมีส่วนกว้าง 2 ½” ยาว 2 ½” ตัดหางแมงดาให้มีความกว้างชิ้นละ ½ ซม. ฉีกใบตองความยาวออก ตัดและฉีกใบตองไปเรื่อยๆ จนเหลือใบตองประมาณ ½ ซม. ขณะที่ยังพับสับทบอยู่

ขั้นตอนการม้วนกรวย

1.ฉีกใบตองกว้าง 10” จำนวน 4 แผ่น โดยวางใบตองสลับทางอ่อนแก่

2.ม้วนริมใบตองเข้ามาทางขวา ม้วนเข้ามาจนเกินครึ่งให้ปลายกรวยแหลมพับริมใบตองด้านซ้ายให้ตั้งฉาก

3.ม้วนกรวยจนสุดใบตองเย็บดอกจันครึ่งใบตองให้แน่น เจียนปากกรวยโดยรอบให้เท่ากัน มอบปากกรวยเพื่อไม่ให้ใบตองฉีกขาดได้ง่ายเย็บครึ่งเป็นระยะ

ขั้นตอการจัดบายศรีลงชาม

1.จัดวางตัวบายศรี 3 ตัว ลงในชามให้ฐานบายศรีชนกัน ตัดใบตองเป็นรูปสามเหลี่ยมเพื่อใช้ปิดฐานบายศรี วางใบตองรูปสามเหลี่ยมปิดฐานบายศรี

2.ใส่ข้าวสุกปากหม้อจนเต็มกรวย ตัดใบตองสลับทางอ่อนแก่เป็นวงกลมให้กว้างกว่าปากกรวยจำนวน 2 แผ่น เพื่อปิดปากกรวยนำกรวยวางตรงกลางชามระหว่างตัวบายศรี

3.นำแมงดาวางระหว่างตัวบายศรี กล้วยน้ำว้าและแตงกวาอย่างละ 1 ลูก ล้างให้สะอาดคัดหัวท้ายผ่าตามยาวแบ่งเป็น 3 ชิ้น เพื่อเตรียมใส่ด้านข้างแมงดาอย่างละ 1 ซีก

4.ปลายกรวยเสียบไข่ต้ม ดอกรัก 2 ดอก และ ดอกพุด 1 ดอก

5.เสียบดอกพุดที่ปลายยอดตัวแม่และตัวลูก ตกแต่งด้วยดอกไม้พองาม

คำสำคัญ : บายศรี

ที่มา : 253/1 หมู่ 1

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : นักศึกาษา รหัส 5912206


https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=1027&code_db=DB0019&code_type=002

Google-Scholar : ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อ เชื่อมโยงระบบฐานข้อมูลในจังหวัดกำแพงเพชร

บายศรีอภัยทาน

งานประดิษฐ์ดอกไม้ใบตอง เป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของไทยที่มีมาช้านาน ใช้ในงานพิธีต่าง ๆ ในสมัยก่อนงานใบตองประดิษฐ์ขึ้นโดยใช้ส่วนประกอบของต่าง ๆ ของต้นกล้วย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 13

บายศรีผ้า

บายศรีที่ทำมาจากผ้าดัดแปลมาจากทำบายศรีเทพที่ใช้ใบตองบายศรีผ้าเป็นที่นิยมมากในปัจจุบัน

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้เช้าชม 8

บายศรีปากชาม แบบที่ 1

บายศรีปากชามค่อนข้างจะเป็นบายศรีที่มีความสำคัญมากเลยล่ะ เพราะส่วนใหญ่แล้วบายศรีประเภทอื่น ๆ ก็มักจะมีแม่แบบมาจากตัวบายศรีปากชามเลย หรือจะให้เข้าใจกันง่าย ๆ คือ ตัวบายศรีปากชามนั้นเป็นแม่แบบให้แก่บายศรีอื่น ๆ นั่นเอง โดยตัวบายศรีปากชามมักจะถูกล้อมรอบไปด้วยใบตองจับจีบเป็นรูปร่างต่าง ๆ ตกแต่งอยู่รอบ ๆ มีกรวยใบตองม้วนตั้งอยู่บนกลางองค์บายศรี บนยอดกรวยเองก็มีไข่ต้มและดอกไม้ประดับประดาอยู่เต็ม ภายในกรวยม้วนเองนั้นก็มีการบรรจุข้าวตอกและดอกไม้อยู่ภายใน และมีการตั้งตัวบายศรีไว้บานปากชามงาม ๆ จึงเป็นที่มีของชื่อว่าบายศรีปากชาม แต่ถ้าไม่สามารถที่จะหาชามรูปงามมาเพื่อใส่ตัวบายศรีได้เลย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2

บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2 ดัดแปลงวิธีการพับกลีบหน้าช้างจาก บายศรีคชาพัฒน์แบบที่ 1

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 13

บายศรีพรหมสี่หน้า

บายศรีพรหมมีหลายแบบ เช่น บายศรีพรหม บายศรีพรหมสี่หน้า บายศรีพรหมประกาศิต ฯลฯ อาจมีชื่อเรียกแตกต่างกัน ตามแต่ละท้องถิ่น แต่ก็จะมีลักษณะที่เหมือนกันคือ ต้องมีแม่ ๑๖ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศ และลูก ๙ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศเหมือนกัน ถึงจะเป็นพรหมสี่หน้า ถ้านับด้านใดด้านหนึ่งก็จะมีจำนวน ๑๖ นิ้ว เหมือนกัน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 12

บายศรี 1 ชั้น

บายศรี เป็นของสูงเป็นสิ่งที่มีค่าของคนไทย ตั้งแต่โบราณมาจนถึงปัจจุบันนับตั้งแต่เกิดจะจัดพิธีสังเวยและทำขวัญในวาระต่างๆ ซึ่งจะต้อง มีบายศรีเป็นสิ่งสำคัญในพิธีนั้นๆ ซึ่งเป็นศาสนพิธีของพราหมณ์ ในโบราณมีการเรียกพิธีสู่ขวัญ ว่า บาศรี เหตุที่เรียกว่า บาศรี เนื่องมาจากเป็นพิธีสำหรับ บุคคลชั้นเจ้านายผู้ใหญ่ทำกัน จึงมีคำว่า บา อยู่ด้วย “บา” ในภาษาโบราณอีสานใช้เป็นคำนำหน้าเรียกเจ้านาย เช่น บาท้าว บาบ่าว บาคราญ เป็นต้น ส่วนคำว่า ศรี หมายถึงผู้หญิงและสิ่งที่เป็นสิริมงคล บาศรี จึงหมายถึง การทำพิธีที่เป็นสิริมงคลแต่ปัจจุบันนี้ คำว่า บาศรี ไม่ค่อยนิยมเรียกกันแล้ว มักนิยมเรียกว่า บายศรี เป็นส่วนมาก 

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 27

บายศรีนมแมว ขันผูกมือ หรือขันมัดมือ

บายศรีนมแมวเป็นบายศรีพิเศษ สำหรับใช้กับคนทุกชนชั้น นับแต่ชาวบ้านจนถึงพระราชวงศ์ ทางภาคเหนือจะเรียกบายศรีชนิดนี้ว่า บายศรีนมแมว  ขันผูกมือหรือขันมัดมือ เครื่องสักการะที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งคือ ด้ายหรือฝ้าย สำหรับผูกข้อมือ มักใช้ด้ายดิบ

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีพานพุ่ม

เครื่องบูชาในพิธีทางศาสนา เป็นเครื่องราชสักการะพระบรมราชานุสรณ์ในวันสำคัญของพระมหากษัตริย์ ใช้ถวายพระพรในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระมหากษัตริย์ไทย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีพรหมหางหงษ์

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีเหลือง-ส้ม ยอดบายศรีประดับดอกบัว/ดาวเรือง   กรวยใบตองจับจีบคาดดิ้นเงิน-ทอง รองกรวยด้วยกลีบใบตองสอดริบบิ้น

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีเทพพนม1

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีชมพูประดับด้วยดอกบัว/ดาวเรือง กรวยใบตองจับจีบคาดดิ้นเงิน-ทอง

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 12