บายศรีคชพักตร์ แบบที่1

บายศรีคชพักตร์ แบบที่1

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้ชม 5

[16.3858304, 99.5097984, บายศรีคชพักตร์ แบบที่1]

ข้อมูลทั่วไป     

ลักษณะ

          ตัวบายศรีพับด้วยกลีบหน้าช้าง เพื่อประกอบตัวบายศรี 7 ชั้นเรียงซ้อนกัน โดยจัดวางกีบใหญ่สุดอยู่ด้านหลัง กีบเล็กสุดอยู่ด้านหน้า ไล่ขนาดให้ไปกี่เป็นเส้นโค้งสวยงาม และนุ่งผ้านุ่งชายธงสามชั้น ม้วนกรวยเกลี้ยงใส่ข้าวสุกปากหม้อปลายยอดเสียบไข่ต้มวางตรงกลางชาม

          การใช้งาน

                   ใช้ในการสักการบูชาเทพยาดา ครูบาอาจารย์ ในการบวงสรวงเทพยาดาในทุกๆ พิธีกรรมจะขาดบายศรีปากชามไม่ได้ งานพิธีต่างๆ

          อุปกรณ์

1.ใบตองตานี

2.ดอกพุด

3.ดอกบานไม่รู้โรยสีขาว

4.ดอกรัก

5.กล้วยน้ำว้า

6.แตงกวา

7.ไข่เป็ดต้มสุก

8.ไม้กลัด 

9.ชามปากกว้าง 5 นิ้ว

10.เข็มสอยยาวเบอร์ 7

11.ด้ายสีเขียวเบอร์ 60

12.กรรไกร

          วิธีทำ

                   ส่วนประกอบของบายศรี

  1. ไข่ขวัญหรือไข่ยอดใช้ไข่ไก่หรือไข่เป็ดต้มสุกปลอกเปลือกให้สะอาด
  2. ตัวแมงดา คือ ส่วนที่วางระหว่างตัวบายศรี บายศรีชามหนึ่งมีบายศรี 8 ตัว จะมี ตัวแมงดา 3 ตัว
  3. แตงกวาและกล้วยน้ำว้า เป็นอาหารที่อยู่ในชามบายศรี โดยนำแตงกวาและกล้วยน้ำว้าอย่างละ 1 ผล แบ่งเป็น 3 ซีก ตามยาวโดยไม่ต้องปลอกเปลือก แต่ต้องล้างน้ำให้สะอาดก่อนแบ่ง
  4. กรวย คือ ที่บรรจุข้าวสุกปากหม้อ ความสูงของกรวยจะต้องสูงกว่าตัวบายศรีเล็กน้อยปากกรวยมีความกว้างพอที่จะวางลงระหว่างบายศรีทั้งสามพอดี นำขาวสุกปากหม้อที่เย็นแล้วใส่ในกรวยให้แน่นเวลาเสียบยอดด้วยไข่ขวัญจะได้ไม่โค่นลงมา และปิดปากกรวยด้วยใบตองเจียนกลม
  5. ดอกไม้สดที่นำมาตกแต่งบายศรีส่วนใหญ่จะใช้ดอกดาวเรือง ดอกบานไม่รู้โรยและดอกรัก โดยเลือกใช้ตามความเหมาะสม

ขั้นตอนการพับและเย็บตัวบายศรี

  1. ฉีกใบตองจากส่วนปลายใบตองมหาส่วนโคนใบตอง ให้เว้นช่วงโคนและปลายใบตองไว้เอาช่วงกลางๆ ใบตองความยาวของช่วยใบตองจะได้เสมอกัน ฉีกใบตองให้มีความกว้างขนาด 2”, 2/2” 3” , 3 ½” , 4” , 4 ½” และ 5” ขนาดละ 3 ชิ้น
  2. ฉีกใบตองกว้าง ๓ นิ้ว จำนวน ๙ ชิ้น สำหรับพับผ้านุ่งชายธง สำหรับห่อกลีบนิ้วมือนาง ฉีกใบตองกว้าง 2” , 2 ¼” , 2 ½” , 2 ¾” ขนาดละ 3 ชิ้น และความกว้าง 3” จำนวน ๙ ชิ้น
  3. การม้วนตัวนิ้วมือนางให้วางใบตองด้านแข็งไว้ทางซ้าย ม้วนริมใบตองด้านนิ่มเข้ามาหาด้านซ้ายให้เรียวเช่นนิ้วมือนาง
  4. เมื่อม้วนตัวหมดให้นำตัวขนาด 5” เป็นส่วนยอด ตัวขาด 4 ½” ตั้งลดหลั่นลงมาประมาณหนึ่งนิ้วห่อด้วยใบตองที่ฉีกไว้กว้าง 2” ประกอบลดหลั่นกันมาจนถึงตัวที่ม้วนด้วยใบตอง 2” จะได้บายศรี 1 ตัว 7 ชั้น

5.ขั้นตอนการตัดตัวแมงดา ฉีกใบตองกว้าง 3” จำนวน 3 ชิ้น พับทบใบตองตามยาว ตัดตัวแมงดาให้โค้งเป็นรูปวงรีที่โคนใบตอง โดยมีส่วนกว้าง 2 ½” ยาว 2 ½” ตัดหางแมงดาให้มีความกว้างชิ้นละ ½ ซม. ฉีกใบตองความยาวออก ตัดและฉีกใบตองไปเรื่อยๆ จนเหลือใบตองประมาณ ½ ซม. ขณะที่ยังพับสับทบอยู่

ขั้นตอนการม้วนกรวย

1.ฉีกใบตองกว้าง 10” จำนวน 4 แผ่น โดยวางใบตองสลับทางอ่อนแก่

2.ม้วนริมใบตองเข้ามาทางขวา ม้วนเข้ามาจนเกินครึ่งให้ปลายกรวยแหลมพับริมใบตองด้านซ้ายให้ตั้งฉาก

3.ม้วนกรวยจนสุดใบตองเย็บดอกจันครึ่งใบตองให้แน่น เจียนปากกรวยโดยรอบให้เท่ากัน มอบปากกรวยเพื่อไม่ให้ใบตองฉีกขาดได้ง่ายเย็บครึ่งเป็นระยะ

ขั้นตอการจัดบายศรีลงชาม

1.จัดวางตัวบายศรี 3 ตัว ลงในชามให้ฐานบายศรีชนกัน ตัดใบตองเป็นรูปสามเหลี่ยมเพื่อใช้ปิดฐานบายศรี วางใบตองรูปสามเหลี่ยมปิดฐานบายศรี

2.ใส่ข้าวสุกปากหม้อจนเต็มกรวย ตัดใบตองสลับทางอ่อนแก่เป็นวงกลมให้กว้างกว่าปากกรวยจำนวน 2 แผ่น เพื่อปิดปากกรวยนำกรวยวางตรงกลางชามระหว่างตัวบายศรี

3.นำแมงดาวางระหว่างตัวบายศรี กล้วยน้ำว้าและแตงกวาอย่างละ 1 ลูก ล้างให้สะอาดคัดหัวท้ายผ่าตามยาวแบ่งเป็น 3 ชิ้น เพื่อเตรียมใส่ด้านข้างแมงดาอย่างละ 1 ซีก

4.ปลายกรวยเสียบไข่ต้ม ดอกรัก 2 ดอก และ ดอกพุด 1 ดอก

5.เสียบดอกพุดที่ปลายยอดตัวแม่และตัวลูก ตกแต่งด้วยดอกไม้พองาม

คำสำคัญ : บายศรี

ที่มา : 253/1 หมู่ 1

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : นักศึกาษา รหัส 5912206


https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=1027&code_db=DB0019&code_type=002

บายศรีอภัยทาน
บายศรีอภัยทาน

งานประดิษฐ์ดอกไม้ใบตอง เป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของไทยที่มีมาช้านาน ใช้ในงานพิธีต่าง ๆ ในสมัยก่อนงานใบตองประดิษฐ์ขึ้นโดยใช้ส่วนประกอบของต่าง ๆ ของต้นกล้วย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 2

บายศรีเล็ก
บายศรีเล็ก

บายศรีขนาดเล็กนำใบตองมาม้วนเป็นรูปกรวยใส่ข้าวสุกข้างใน ตั้งกรวยคว่ำไว้กลางชามขนาดใหญ่ ให้ยอดแหลมของกรวยอยู่ข้างบนและบนยอดให้ใช้ไม้เสียบไข่ต้มสุกปอกเปลือกที่เรียกว่า “ไข่ขวัญ” ปักไว้โดยมีดอกไม้เสียบต่อขึ้นไปอีกที การจัดทำบายศรีเพื่อประกอบพิธีกรรมตอนเช้ามักจะมีเครื่องประกอบบายศรีเป็นอาหารง่ายๆ

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 6

ขันบายศรีไหว้สามังคละ
ขันบายศรีไหว้สามังคละ

 การประดิษฐ์ชุดขันไหว้สามังคละ   ประดิษฐ์ขึ้นตามความเชื่อของชาวล้านนาในเรื่องการยกยอบุคคลสำคัญที่ผู้มอบ ให้การเคารพนับถือ  ซึ่งความหมายขององค์ประกอบของขันมังคละ

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 3

กระทงกรวยดอกไม้
กระทงกรวยดอกไม้

กระทงใส่ดอกไม้และมีกรวยครอบ โดยมากจัดอยู่บน ธูปเทียนแพเสมอ บางคนเรียกกระทงดอกไม้ว่า กระทงไหว้ เพราะส่วนใหญ่จะนำไป ไหว้ กระทงดอกไม้มีการประดิษญ์กันหลายแบบ มีทั้งแบบธรรมดา และแบบที่ตบแต่ง สวยงาม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับโอกาสที่จะนำไปใช้

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 3

บายศรีเทพพนม2
บายศรีเทพพนม2

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีส้มประดับด้วยดอกบัว/ดาวเรือง กรวยใบตองจับจีบคาดดิ้นเงิน-ทอง       

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 3

บายศรีตอ
บายศรีตอ

เป็นบายศรีที่ใช้ต้นกล้วย เป็นแกนกลาง ใช้รัดด้วยบายศรี เป็นชั้นหนึ่ง บนยอด จะใส่กระทง หมาก พลู บุหรี่ ของหวาน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 2

บายศรีกาญจนากร
บายศรีกาญจนากร

ตัวบายศรีพับด้วยกลีบหางหงส์ ตกแต่งด้วยดอกคาร์เนชั่นใบปริก ม้วนกรวยเจียงวางตรงกลางชามร้อยมาลัยตุ้มเสียบปลายยอดกรวยแมงดาพับกลีบ 3 ผกา 3 ชั้น

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 3

บายศรีแต่งงาน
บายศรีแต่งงาน

บายศรีจะมีความสูงที่ 3 ชั้น หรือ 7 ชั้นก็ได้ เป็นบายศรีที่ใช้ในการเริ่มต้นของชีวิตคู่

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 3

บายศรีผูกข้อมือ
บายศรีผูกข้อมือ

บายศรีจะมีความสูงที่ 3 ชั้น ถึง 7 ชั้น เป็นบายศรีที่ใช้ในการเริ่มต้นของชีวิตคู่

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 3

 บายศรี  1 ชั้น
บายศรี 1 ชั้น

บายศรี เป็นของสูงเป็นสิ่งที่มีค่าของคนไทย ตั้งแต่โบราณมาจนถึงปัจจุบันนับตั้งแต่เกิดจะจัดพิธีสังเวยและทำขวัญในวาระต่างๆ ซึ่งจะต้อง มีบายศรีเป็นสิ่งสำคัญในพิธีนั้นๆ ซึ่งเป็นศาสนพิธีของพราหมณ์ ในโบราณมีการเรียกพิธีสู่ขวัญ ว่า บาศรี เหตุที่เรียกว่า บาศรี เนื่องมาจากเป็นพิธีสำหรับ บุคคลชั้นเจ้านายผู้ใหญ่ทำกัน จึงมีคำว่า บา อยู่ด้วย “บา” ในภาษาโบราณอีสานใช้เป็นคำนำหน้าเรียกเจ้านาย เช่น บาท้าว บาบ่าว บาคราญ เป็นต้น ส่วนคำว่า ศรี หมายถึงผู้หญิงและสิ่งที่เป็นสิริมงคล บาศรี จึงหมายถึง การทำพิธีที่เป็นสิริมงคลแต่ปัจจุบันนี้ คำว่า บาศรี ไม่ค่อยนิยมเรียกกันแล้ว มักนิยมเรียกว่า บายศรี เป็นส่วนมาก 

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 2