บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2

บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้ชม 13

[16.3858304, 99.5097984, บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2]

ข้อมูลทั่วไป

          ลักษณะ

                   ดัดแปลงวิธีการพับกลีบหน้าช้างจาก บายศรีคชพักตร์แบบที่ 1 โดยพับกลีบด้านข้างให้มีลักษณะโค้งเรียวเพื่อประกอบตัวบายศรี 7 ชั้นพับผ้านุ่งชายทรงกรวยบายศรีม้วนกรวยเกลี้ยงตกแต่งด้วยยอดดอกดาวเรืองส่วนปลายเสียบยอดด้วยไข่ต้มวางตรงกลางชาม

          การใช้งาน

                   ใช้ในการสักการบูชาเทพยาดา ครูบาอาจารย์ ในการบวงสรวงเทพยาดาในทุกๆ พิธีกรรมจะขาดบายศรีปากชามไม่ได้ งานพิธีต่างๆ

          อุปกรณ์

                   1.ใบตองตานี

2.ดอกพุด

3.ดอกบานไม่รู้โรยสีขาว

4.ดอกรัก

5.กล้วยน้ำว้า

6.แตงกวา

7.ไข่เป็ดต้มสุก

8.ไม้กลัด 

9.ชามปากกว้าง 5 นิ้ว

10.เข็มสอยยาวเบอร์ 7

11.ด้ายสีเขียวเบอร์ 60

12.กรรไกร

13.ดอกดาวเรือง

14.ดอกบานไม่รู้โรยสีชมพู

          วิธีการทำ       

                    ขั้นตอนการพับและเย็บตัวบายศรี

ฉีกใบตองสำหรับพับตัวบายศรีให้มีความกว้างต่างขนาดขนาดละ 3 ชิ้น วางริมใบตองด้านแข็งไว้ทางด้านซ้ายและพับลงมาให้ตั้งฉาก แล้วพับทบริมใบตองด้านซ้าย  พับทบริมใบตองด้านขวาให้ชิดสันทบพอดี แล้ว พับ 3ทบด้านขวาทับลงกึ่งกลางให้ปลายแหลม แล้วพับริมสันทบขวาทับซ้าย  เย็บตึงให้แน่นพับจนครบทุกขนาด พับผ้านุ่งชายธงฉีกใบตองสำหรับพับผ้า นุ่งชายธงกว้าง 4 ขนาดขนาดละ 3 ชิ้นและพับใบตองด้านซ้ายเชียงให้มากึ่งกลางลงมา จากนั้นพับริมใบตองด้านขวาจากกึ่งกลางลงมาให้ปลายทบกันเล็กน้อยแล้ววางผ้านุ่งชายธงด้านหลังใบบายศรีตัวแม่ขนาดที่ใหญ่ที่สุดต่ำจากปลายยอด 2 นิ้วครึ่ง แล้วพับพกผ้านุ่มขวาทับซ้ายเย็บตึงให้แน่น แล้ววางตัวลูก 4 นิ้วบนตัวแม่ต่ำจากยอด 1 เซนติเมตร นุ่งผ้านุ่มขวาทับซ้ายเย็บตึงให้แน่นทำเช่นนี้จนครบ

 ขั้นตอนการตัดตัวแมงดา

 ฉีกใบตองกว้าง 3 นิ้วจำนวน 3 ชิ้นแล้วพับทบใบตองตามยาว 2 ตัดตัวแมงดาให้โค้งเป็นรูปวงรีโดยมีความกว้าง 2 นิ้ว ยาว 3 นิ้วแล้วตัดหางแมงดาให้มีความกว้าง ½ เซนติเมตร แล้วฉีกใบตองตามทางยาวออกตัดและฉีกใบตองตามเรื่อยๆจนเหลือใบตองกว้างประมาณ 1/2 เซนติเมตร ขนาดที่ยังพับสามทบอยู่ให้ตัดปลายหางแมงดาให้เป็นปลายแหลมแล้วตัดสามเหลี่ยมที่จุดสันทบทับกลาง 3 ลาย

 

ขั้นตอนการม้วนกรวย

ฉีกใบตองกว้าง 10 นิ้วจำนวน 2 ถึง 4 แผ่นโดยวางใบตองสลับทางอ่อนแก่แล้วม้วนริมใบตองเข้ามาทางขวาม้วนข้าวจนเกินครึ่งให้ปลายกรวยแหลมแล้วทับริมใบตองด้านซ้ายให้ตั้งฉากม้วนกรวยจนสุดใบตองแล้วเย็บดอกจันดึงใบตองให้แน่นตัดปากใบกรวยโดยรอบให้เท่ากัน มองปากกรวยเพื่อไม่ให้ใบตองฉีกขาดได้และเย็บตรึงเป็นระยะ

ขั้นตอนการจัดบายศรีลงชาม

จัดวางตัวบายศรี 3 ตัว ลงในชามให้ฐานบายศรีชนกัน ตัดใบตองเป็นรูปสามเหลี่ยมเพื่อใช้ปิดฐานบายศรี วางใบตองรูปสามเหลี่ยมปิดฐานบายศรีใส่ข้าวสุกปากหม้อจนเต็มกรวย ตัดใบตองสลับทางอ่อนแก่เป็นวงกลมให้กว้างกว่าปากกรวยจำนวน 2 แผ่น เพื่อปิดปากกรวยนำกรวยวางตรงกลางชามระหว่างตัวบายศรีนำแมงดาวางระหว่างตัวบายศรี กล้วยน้ำว้าและแตงกวาอย่างละ 1 ลูก ล้างให้สะอาดคัดหัวท้ายผ่าตามยาวแบ่งเป็น 3 ชิ้น เพื่อเตรียมใส่ด้านข้างแมงดาอย่างละ 1 ซีก ปลายกรวยเสียบไข่ต้ม ดอกรัก 2 ดอก และ ดอกพุด 1 ดอก และ ดอกดาวเรือน ระหว่างบายศรี เสียบดอกพุดที่ปลายยอดตัวแม่และตัวลูก ตกแต่งด้วยดอกไม้พองาม

คำสำคัญ : บายศรี

ที่มา : 253/1 หมู่ 1

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : นักศึกาษา รหัส 5912206


https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=1029&code_db=DB0019&code_type=002

Google-Scholar : ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อ เชื่อมโยงระบบฐานข้อมูลในจังหวัดกำแพงเพชร

บายศรีแต่งงาน

บายศรีจะมีความสูงที่ 3 ชั้น หรือ 7 ชั้นก็ได้ เป็นบายศรีที่ใช้ในการเริ่มต้นของชีวิตคู่

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 12

บายศรีตอ

เป็นบายศรีที่ใช้ต้นกล้วย เป็นแกนกลาง ใช้รัดด้วยบายศรี เป็นชั้นหนึ่ง บนยอด จะใส่กระทง หมาก พลู บุหรี่ ของหวาน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีตองรองทองขาว

บายศรีตองรองทองขาว เป็นบายศรีทำด้วยใบตองอย่างบายศรีของราษฎรที่เรียกว่า บายศรีใหญ่ หรือบายศรีต้น มี ๕ ชั้น หรือ ๗ ชั้น ตัวบายศรีม้วนเป็นกรวยมุมแหลมซ้อน ๓ ชั้น เจิมรอบแป้นไม้ รัดเอวบายศรีด้วยหยวกกล้วย ตรงกลางทำเป็นดอกประจำยามซึ่งทำจากมะละกอและฟักทองแกะสลัก บายศรีประเภทนี้เมื่อทำเสร็จแล้วจะนำไปตั้งบนพานทองขาวขนาดใหญ่ จึงเรียกว่า บายศรีตองรองทองขาว ส่วนใหญ่จะตั้งคู่กับบายศรีแก้ว ทอง เงิน สำรับใหญ่ ใช้ในการพระราชพิธีอย่างใหญ่ เช่น พระราชพิธีสมโภชขึ้นระวางช้างสำคัญ เป็นต้น เดิมบายศรีประเภทนี้ใช้ในการพระราชพิธีโสกันต์ และการพระราชพิธีอุปสมบทนาคหลวงที่เป็นพระราชวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป ต่อมาได้เลิกธรรมเนียมดังกล่าวไปตามกาลสมัย

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้เช้าชม 10

บายศรีหลัก

บายศรีหลักเป็นบายศรีสลับกันไป เช่น ชั้นแรก ๓๒ ลูก หรือ ๑๖ ลูก ชั้นต่อไปก็ลดลงตามแต่ผู้สั่งจะสั่งทำ บายศรีหลักจะมี ๙ ชั้น หรือ ๗ ชั้น หรือ ๕ ชั้นแล้วแต่การใช้ในแต่ละงาน ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้ในพิธีไหว้ครูใช้ในงานพิธีสำคัญ เช่น บายศรีทูลพระขวัญ ในพิธีทูลพระขวัญ บายศรีหลักที่ใช้ในพิธีจะใช้บายศรีเดี่ยว ๑ หลัก ถ้าใช้ในพิธีกรรมอื่นนิยมใช้เป็นคู่ หรือถ้าจะใช้แบบเดี่ยว ต้องตั้งบายศรีหลักไว้ตรงกลาง

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้เช้าชม 10

บายศรีพรนพัค

 ตัวบายศรีพับด้วยกลีบหน้านาคประกอบด้วยตัวบายศรี 8 ชั้นเมื่อนำดอกจำปีศาลจัดลงชามแล้วนอกจากความสง่างามของบายศรีแล้วยังมีกลิ่นหอมอ่อนๆของดอกจำปี

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 15

บายศรีเทพพนม1

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีชมพูประดับด้วยดอกบัว/ดาวเรือง กรวยใบตองจับจีบคาดดิ้นเงิน-ทอง

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีพรหมเปิดทรัพย์

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีเหลือง-เขียว กรวยใบตองคาดดิ้นเงิน-ทอง รองกรวยด้วยกลีบใบตองสอดริบบิ้น ตกแต่งด้วยกลีบใบตองเพื่อความสวยงาม

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 14

กระทงดอกไม้กับธูปเทียนแพร

ในการจัดวางเครื่องสักการะที่กระทำกันอยู่ในปัจจุบัน พบว่ามีการจัดวางสิ่งของที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งอาจเกิด จากความไม่รู้จริงของผู้จัด รวมทั้งผู้ดูแลพิธีการก็เป็นได้ในการจัดวางสิ่งของเครื่องสักการะผิดที่ผิดทาง นั้น จึงกลับกลายเป็นการสื่อแทนความหมายที่ไม่เป็นมงคลแก่ผู้ปฏิบัติ ดังนั้น ทางสำนักพระราชวังจึงได้ออกเอกสารแนะนำเกี่ยวกับการจัดแท่นพิธีถวายสักการะพระบรม รูปสมเด็จพระบูรพมหากษัตริย์ธิราชเจ้า เมื่อเดือนเมษายน พุทธศักราช 2522 โดยระบุว่า เครื่อง ราชสักการะดอกไม้ธูปเทียนแพที่ถูกต้องและเป็นสิริมงคล นั้นต้องเรียงลำดับ โดยเริ่มจากแพเทียน จะอยู่ล่างสุด วางธูปแพเหนือแพเทียน และวางกระทงดอกไม้บนสุดเหนือแพธูป แต่ที่มักจะทำกัน ผิดๆ คือ จัดวางแพเทียนอยู่เหนือแพธูป ซึ่งจะใช้ในงานอวมงคล คือ งานศพเท่านั้น

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีพรหมสี่หน้า

บายศรีพรหมมีหลายแบบ เช่น บายศรีพรหม บายศรีพรหมสี่หน้า บายศรีพรหมประกาศิต ฯลฯ อาจมีชื่อเรียกแตกต่างกัน ตามแต่ละท้องถิ่น แต่ก็จะมีลักษณะที่เหมือนกันคือ ต้องมีแม่ ๑๖ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศ และลูก ๙ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศเหมือนกัน ถึงจะเป็นพรหมสี่หน้า ถ้านับด้านใดด้านหนึ่งก็จะมีจำนวน ๑๖ นิ้ว เหมือนกัน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 12

บายศรีเทพโบราณ

บายศรีทำจากใบตองสดม้วนลูกและพับกลีบตามแบบโบราณ ยอดประดับดอกบัว/ดาวเรือง

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11