บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2

บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้ชม 11

[16.3858304, 99.5097984, บายศรีคชพักตร์แบบที่ 2]

ข้อมูลทั่วไป

          ลักษณะ

                   ดัดแปลงวิธีการพับกลีบหน้าช้างจาก บายศรีคชพักตร์แบบที่ 1 โดยพับกลีบด้านข้างให้มีลักษณะโค้งเรียวเพื่อประกอบตัวบายศรี 7 ชั้นพับผ้านุ่งชายทรงกรวยบายศรีม้วนกรวยเกลี้ยงตกแต่งด้วยยอดดอกดาวเรืองส่วนปลายเสียบยอดด้วยไข่ต้มวางตรงกลางชาม

          การใช้งาน

                   ใช้ในการสักการบูชาเทพยาดา ครูบาอาจารย์ ในการบวงสรวงเทพยาดาในทุกๆ พิธีกรรมจะขาดบายศรีปากชามไม่ได้ งานพิธีต่างๆ

          อุปกรณ์

                   1.ใบตองตานี

2.ดอกพุด

3.ดอกบานไม่รู้โรยสีขาว

4.ดอกรัก

5.กล้วยน้ำว้า

6.แตงกวา

7.ไข่เป็ดต้มสุก

8.ไม้กลัด 

9.ชามปากกว้าง 5 นิ้ว

10.เข็มสอยยาวเบอร์ 7

11.ด้ายสีเขียวเบอร์ 60

12.กรรไกร

13.ดอกดาวเรือง

14.ดอกบานไม่รู้โรยสีชมพู

          วิธีการทำ       

                    ขั้นตอนการพับและเย็บตัวบายศรี

ฉีกใบตองสำหรับพับตัวบายศรีให้มีความกว้างต่างขนาดขนาดละ 3 ชิ้น วางริมใบตองด้านแข็งไว้ทางด้านซ้ายและพับลงมาให้ตั้งฉาก แล้วพับทบริมใบตองด้านซ้าย  พับทบริมใบตองด้านขวาให้ชิดสันทบพอดี แล้ว พับ 3ทบด้านขวาทับลงกึ่งกลางให้ปลายแหลม แล้วพับริมสันทบขวาทับซ้าย  เย็บตึงให้แน่นพับจนครบทุกขนาด พับผ้านุ่งชายธงฉีกใบตองสำหรับพับผ้า นุ่งชายธงกว้าง 4 ขนาดขนาดละ 3 ชิ้นและพับใบตองด้านซ้ายเชียงให้มากึ่งกลางลงมา จากนั้นพับริมใบตองด้านขวาจากกึ่งกลางลงมาให้ปลายทบกันเล็กน้อยแล้ววางผ้านุ่งชายธงด้านหลังใบบายศรีตัวแม่ขนาดที่ใหญ่ที่สุดต่ำจากปลายยอด 2 นิ้วครึ่ง แล้วพับพกผ้านุ่มขวาทับซ้ายเย็บตึงให้แน่น แล้ววางตัวลูก 4 นิ้วบนตัวแม่ต่ำจากยอด 1 เซนติเมตร นุ่งผ้านุ่มขวาทับซ้ายเย็บตึงให้แน่นทำเช่นนี้จนครบ

 ขั้นตอนการตัดตัวแมงดา

 ฉีกใบตองกว้าง 3 นิ้วจำนวน 3 ชิ้นแล้วพับทบใบตองตามยาว 2 ตัดตัวแมงดาให้โค้งเป็นรูปวงรีโดยมีความกว้าง 2 นิ้ว ยาว 3 นิ้วแล้วตัดหางแมงดาให้มีความกว้าง ½ เซนติเมตร แล้วฉีกใบตองตามทางยาวออกตัดและฉีกใบตองตามเรื่อยๆจนเหลือใบตองกว้างประมาณ 1/2 เซนติเมตร ขนาดที่ยังพับสามทบอยู่ให้ตัดปลายหางแมงดาให้เป็นปลายแหลมแล้วตัดสามเหลี่ยมที่จุดสันทบทับกลาง 3 ลาย

 

ขั้นตอนการม้วนกรวย

ฉีกใบตองกว้าง 10 นิ้วจำนวน 2 ถึง 4 แผ่นโดยวางใบตองสลับทางอ่อนแก่แล้วม้วนริมใบตองเข้ามาทางขวาม้วนข้าวจนเกินครึ่งให้ปลายกรวยแหลมแล้วทับริมใบตองด้านซ้ายให้ตั้งฉากม้วนกรวยจนสุดใบตองแล้วเย็บดอกจันดึงใบตองให้แน่นตัดปากใบกรวยโดยรอบให้เท่ากัน มองปากกรวยเพื่อไม่ให้ใบตองฉีกขาดได้และเย็บตรึงเป็นระยะ

ขั้นตอนการจัดบายศรีลงชาม

จัดวางตัวบายศรี 3 ตัว ลงในชามให้ฐานบายศรีชนกัน ตัดใบตองเป็นรูปสามเหลี่ยมเพื่อใช้ปิดฐานบายศรี วางใบตองรูปสามเหลี่ยมปิดฐานบายศรีใส่ข้าวสุกปากหม้อจนเต็มกรวย ตัดใบตองสลับทางอ่อนแก่เป็นวงกลมให้กว้างกว่าปากกรวยจำนวน 2 แผ่น เพื่อปิดปากกรวยนำกรวยวางตรงกลางชามระหว่างตัวบายศรีนำแมงดาวางระหว่างตัวบายศรี กล้วยน้ำว้าและแตงกวาอย่างละ 1 ลูก ล้างให้สะอาดคัดหัวท้ายผ่าตามยาวแบ่งเป็น 3 ชิ้น เพื่อเตรียมใส่ด้านข้างแมงดาอย่างละ 1 ซีก ปลายกรวยเสียบไข่ต้ม ดอกรัก 2 ดอก และ ดอกพุด 1 ดอก และ ดอกดาวเรือน ระหว่างบายศรี เสียบดอกพุดที่ปลายยอดตัวแม่และตัวลูก ตกแต่งด้วยดอกไม้พองาม

คำสำคัญ : บายศรี

ที่มา : 253/1 หมู่ 1

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : นักศึกาษา รหัส 5912206


https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=1029&code_db=DB0019&code_type=002

Google-Scholar : ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อ เชื่อมโยงระบบฐานข้อมูลในจังหวัดกำแพงเพชร

บายศรีฉัตราภรณ์

ประกอบตัวบายศรี 7 ชั้นรูปทรงเรียวแหลมไร้ขนาดให้ปลายกลีบเป็นเส้นโค้งสวยงามจัดลงในชาม

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 13

บายศรีหลัก

บายศรีหลักเป็นบายศรีสลับกันไป เช่น ชั้นแรก ๓๒ ลูก หรือ ๑๖ ลูก ชั้นต่อไปก็ลดลงตามแต่ผู้สั่งจะสั่งทำ บายศรีหลักจะมี ๙ ชั้น หรือ ๗ ชั้น หรือ ๕ ชั้นแล้วแต่การใช้ในแต่ละงาน ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้ในพิธีไหว้ครูใช้ในงานพิธีสำคัญ เช่น บายศรีทูลพระขวัญ ในพิธีทูลพระขวัญ บายศรีหลักที่ใช้ในพิธีจะใช้บายศรีเดี่ยว ๑ หลัก ถ้าใช้ในพิธีกรรมอื่นนิยมใช้เป็นคู่ หรือถ้าจะใช้แบบเดี่ยว ต้องตั้งบายศรีหลักไว้ตรงกลาง

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้เช้าชม 7

บายศรีปัญญาพร

ตัวบายศรีพับด้วยกลีบหน้านาคประกอบตัวบายศรี 9 ชั้นกรวยบายศรีม้วนกรวยเกลี้ยงเย็บกลีบดอกกุหลาบตกแต่งบายศรีด้วยดอกคัตเตอร์เชียงใหม่สีชมพูหรือสีม่วงดูสดใสสวยงาม

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 10

บายศรี 1 ชั้น

บายศรี เป็นของสูงเป็นสิ่งที่มีค่าของคนไทย ตั้งแต่โบราณมาจนถึงปัจจุบันนับตั้งแต่เกิดจะจัดพิธีสังเวยและทำขวัญในวาระต่างๆ ซึ่งจะต้อง มีบายศรีเป็นสิ่งสำคัญในพิธีนั้นๆ ซึ่งเป็นศาสนพิธีของพราหมณ์ ในโบราณมีการเรียกพิธีสู่ขวัญ ว่า บาศรี เหตุที่เรียกว่า บาศรี เนื่องมาจากเป็นพิธีสำหรับ บุคคลชั้นเจ้านายผู้ใหญ่ทำกัน จึงมีคำว่า บา อยู่ด้วย “บา” ในภาษาโบราณอีสานใช้เป็นคำนำหน้าเรียกเจ้านาย เช่น บาท้าว บาบ่าว บาคราญ เป็นต้น ส่วนคำว่า ศรี หมายถึงผู้หญิงและสิ่งที่เป็นสิริมงคล บาศรี จึงหมายถึง การทำพิธีที่เป็นสิริมงคลแต่ปัจจุบันนี้ คำว่า บาศรี ไม่ค่อยนิยมเรียกกันแล้ว มักนิยมเรียกว่า บายศรี เป็นส่วนมาก 

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 9

บายศรีพรหมประกาศิต

บายศรีพรหมมีหลายแบบ เช่น บายศรีพรหม บายศรีพรหมสี่หน้า บายศรีพรหมประกาศิต ฯลฯ อาจมีชื่อเรียกแตกต่างกัน ตามแต่ละท้องถิ่น แต่ก็จะมีลักษณะที่เหมือนกันคือ ต้องมีแม่ ๑๖ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศ และลูก ๙ นิ้ว จำนวน ๔ ทิศเหมือนกัน ถึงจะเป็นพรหมสี่หน้า ถ้านับด้านใดด้านหนึ่งก็จะมีจำนวน ๑๖ นิ้ว เหมือนกัน

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 7

บายศรีตองรองทองขาว

บายศรีตองรองทองขาว เป็นบายศรีทำด้วยใบตองอย่างบายศรีของราษฎรที่เรียกว่า บายศรีใหญ่ หรือบายศรีต้น มี ๕ ชั้น หรือ ๗ ชั้น ตัวบายศรีม้วนเป็นกรวยมุมแหลมซ้อน ๓ ชั้น เจิมรอบแป้นไม้ รัดเอวบายศรีด้วยหยวกกล้วย ตรงกลางทำเป็นดอกประจำยามซึ่งทำจากมะละกอและฟักทองแกะสลัก บายศรีประเภทนี้เมื่อทำเสร็จแล้วจะนำไปตั้งบนพานทองขาวขนาดใหญ่ จึงเรียกว่า บายศรีตองรองทองขาว ส่วนใหญ่จะตั้งคู่กับบายศรีแก้ว ทอง เงิน สำรับใหญ่ ใช้ในการพระราชพิธีอย่างใหญ่ เช่น พระราชพิธีสมโภชขึ้นระวางช้างสำคัญ เป็นต้น เดิมบายศรีประเภทนี้ใช้ในการพระราชพิธีโสกันต์ และการพระราชพิธีอุปสมบทนาคหลวงที่เป็นพระราชวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป ต่อมาได้เลิกธรรมเนียมดังกล่าวไปตามกาลสมัย

เผยแพร่เมื่อ 14-03-2018 ผู้เช้าชม 8

บายศรีพรหมเปิดทรัพย์

บายศรีทำจากใบตองสดและริบบิ้นโทนสีเหลือง-เขียว กรวยใบตองคาดดิ้นเงิน-ทอง รองกรวยด้วยกลีบใบตองสอดริบบิ้น ตกแต่งด้วยกลีบใบตองเพื่อความสวยงาม

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 11

บายศรีปากชาม แบบที่ 3

บายศรีปากชามค่อนข้างจะเป็นบายศรีที่มีความสำคัญมากเลยล่ะ เพราะส่วนใหญ่แล้วบายศรีประเภทอื่น ๆ ก็มักจะมีแม่แบบมาจากตัวบายศรีปากชามเลย หรือจะให้เข้าใจกันง่าย ๆ คือ ตัวบายศรีปากชามนั้นเป็นแม่แบบให้แก่บายศรีอื่น ๆ นั่นเอง โดยตัวบายศรีปากชามมักจะถูกล้อมรอบไปด้วยใบตองจับจีบเป็นรูปร่างต่าง ๆ ตกแต่งอยู่รอบ ๆ มีกรวยใบตองม้วนตั้งอยู่บนกลางองค์บายศรี บนยอดกรวยเองก็มีไข่ต้มและดอกไม้ประดับประดาอยู่เต็ม ภายในกรวยม้วนเองนั้นก็มีการบรรจุข้าวตอกและดอกไม้อยู่ภายใน และมีการตั้งตัวบายศรีไว้บานปากชามงาม ๆ จึงเป็นที่มีของชื่อว่าบายศรีปากชาม แต่ถ้าไม่สามารถที่จะหาชามรูปงามมาเพื่อใส่ตัวบายศรีได้เลย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 8

บายศรีแต่งงาน

บายศรีจะมีความสูงที่ 3 ชั้น หรือ 7 ชั้นก็ได้ เป็นบายศรีที่ใช้ในการเริ่มต้นของชีวิตคู่

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 10

บายศรีปากชาม แบบที่ 2

บายศรีปากชามค่อนข้างจะเป็นบายศรีที่มีความสำคัญมากเลยล่ะ เพราะส่วนใหญ่แล้วบายศรีประเภทอื่น ๆ ก็มักจะมีแม่แบบมาจากตัวบายศรีปากชามเลย หรือจะให้เข้าใจกันง่าย ๆ คือ ตัวบายศรีปากชามนั้นเป็นแม่แบบให้แก่บายศรีอื่น ๆ นั่นเอง โดยตัวบายศรีปากชามมักจะถูกล้อมรอบไปด้วยใบตองจับจีบเป็นรูปร่างต่าง ๆ ตกแต่งอยู่รอบ ๆ มีกรวยใบตองม้วนตั้งอยู่บนกลางองค์บายศรี บนยอดกรวยเองก็มีไข่ต้มและดอกไม้ประดับประดาอยู่เต็ม ภายในกรวยม้วนเองนั้นก็มีการบรรจุข้าวตอกและดอกไม้อยู่ภายใน และมีการตั้งตัวบายศรีไว้บานปากชามงาม ๆ จึงเป็นที่มีของชื่อว่าบายศรีปากชาม แต่ถ้าไม่สามารถที่จะหาชามรูปงามมาเพื่อใส่ตัวบายศรีได้เลย

เผยแพร่เมื่อ 16-03-2018 ผู้เช้าชม 8