Kamphaeng Phet Rajabhat University

งานวิจัย/Research report

20250108103537

การพัฒนาแหล่งเรียนรู้โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการใช้ประโยชน์จาก พืชสมุนไพรพื้นบ้านในพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

Development of a Learning Center through the Process of Community Contribution in the Usefulness of Local Herbs in Mae Sot District, Tak Province

มัลลิกา ทองเอม

ธีรศิลป์ กันธา

ธนัชพร หาได้

อังคณา ตาเสนา

2565

แหล่งเรียนรู้

การมีส่วนร่วม

สมุนไพรพื้นบ้าน

พืชสมุนไพร - การใช้ประโยชน์

พืชสมุนไพร

มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายและลักษณะของการใช้ประโยชน์จากของพืชสมุนไพรพื้นบ้าน ในพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เพื่อพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการใช้ประโยชน์จากพืชสมุนไพรพื้นบ้านในพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก พัฒนาสื่อการเรียนรู้แบบออนไลน์ของพืชสมุนไพรพื้นบ้าน และเพื่อประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บริการแหล่งเรียนรู้พืชสมุนไพรพื้นบ้าน การวิจัยนี้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า ในประเด็นความหลากหลายและลักษณะของการใช้
ประโยชน์จากของพืชสมุนไพรพื้นบ้าน ในพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยกลุ่มผู้สูงอายุ ปราชญ์ชาวบ้านและกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ได้ใช้ประโยชน์จากสมุนไพรและเป็นสมุนไพรที่มีอยู่ในชุมชน จำนวน 12 ชนิด ได้แก่ (1) เจตมูลเพลิงแดง (ปิดปิวแดง) (2) เจตูมลเพลิงขาว (3) ม่านพระอินทร์ (หญ้าดอกขาว) (4) ช้างย่ำเปอะ(โด่ไม่รู้ล้ม) (5) ขลู่ (6) คนทีสอ (สีเสื้อน้อย) (7) ไพล (8) ใบสาบเสือ (9) หญ้าตดหมา (กระพังโหม) (10) พลู (11) เถาเอ็นอ่อน และ (12) หญ้าเอ็นยืด (ผักกาดน้ำ) ส่วนของพืชสมุนไพรที่นำมาใช้ประโยชน์ส่วนใหญ่เป็นส่วนของ ใบ ราก ต้น และผล ส่วนใหญ่จะนำไปต้มดื่มน้ำและคั้นเอาน้ำดื่ม และแบ่งลักษณะการขยายพันธุ์ออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ สมุนไพรที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ สมุนไพรที่ต้องมีการขยายพันธุ์โดยการปักชำและสมุนไพรที่ต้องขยายพันธุ์โดยการใช้เหง้าหรือหัว ส่วนในประเด็นของการพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการใช้ประโยชน์จากพืชสมุนไพรพื้นบ้านในพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก นั้นพบว่า ควรดำเนินการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ในรูปแบบของสวนสมุนไพร โดยนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับชื่อสมุนไพรชื่อพื้นบ้าน รูปภาพของสมุนไพร และคิวอาร์โค๊ดสำหรับการเข้าถึงข้อมูลของแหล่งเรียนรู้แบบออนไลน์ โดยใช้พื้นที่ของศูนย์การเรียนรู้ตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร แม่สอด ตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก และพัฒนา สื่อการเรียนรู้แบบออนไลน์ของพืชสมุนไพรพื้นบ้าน โดยได้นำเสนอในเว็บไซต์ของศูนย์การเรียนรู้ตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร แม่สอด ในหัวข้อ สมุนไพรพื้นบ้าน นำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับชื่อของสมุนไพร ลักษณะเฉพาะทางกายภาพของสมุนไพร ส่วนที่ใช้สมุนไพรเป็นยา สรรพคุณของสมุนไพร และข้อมูลเกี่ยวกับการใช้สมุนไพรของปราชญ์ชาวบ้าน ผู้สูงอายุ และวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก และผลการประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บริการแหล่งเรียนรู้ พืชสมุนไพรพื้นบ้าน พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามมี
ความพึงพอใจต่อแหล่งเรียนรู้ในรูปแบบสวนสมุนไพร และ ความพึงพอใจที่มีต่อสื่อการเรียนรู้แบบออนไลน์เท่ากัน ซึ่งความพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าฉลี่ย = 4.55 )

R68-31.pdf