Kamphaeng Phet Rajabhat University

งานวิจัย/Research report

20190906151250

การศึกษาการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรี

The study of cotton yams dyeing with dyes from yellow flamboyant bark

พรเพ็ญ โชชัย

ระมัด โชชัย

เมทินี ทวีผล

2552

สีย้อมจากเปลือกนนทรี

การย้อมสี

มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรีและศึกษาการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรีในระดับต้นแบบและถ่ายทอด เทคโนโลยีการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรีสู่ชุมชน โดยผู้วิจัยได้จัดระเบียบวิธีวิจัยตามวัตถุประสงค์ แบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอนดังนี้ ขั้นตอนที่หนึ่งการศึกษาการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรี เป็นการวิจัยเชิงทดลองและสำรวจ โดยการทดลองย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายในห้องปฏิบัติการ ประกอบด้วย การทำความสะอาดเส้นด้ายฝ้าย การปรับสภาพเส้นด้ายฝ้ายก่อนทำการย้อม การเตรียมน้ำย้อมสีด้วยการใช้น้ำเป็นตัวสกัด ศึกษาลักษณะทางกายภาพและสมบัติทางทางเคมีของสีย้อม ศึกษาค่าความยาวคลื่นที่ดูดกลืนแสงมากที่สุด การย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายในห้องปฏิบัติการ ศึกษาค่าสีของเส้นด้ายฝ้ายหลังการย้อม ศึกษาความพึงพอใจต่อสีของเส้นด้ายฝ้ายที่ได้จากการย้อมสี ศึกษาความคงทนของสีต่อแสง และศึกษาความคงทนของสีต่อการซัก ขั้นตอนที่ สองศึกษาการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรีในระดับต้นแบบและถ่ายทอดเทคโนโลยีการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรีสู่ชุมชน ผลการวิจัย พบว่า 1. การย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรี ลักษณะทางกายภาพ ได้แก่ สีของน้ำย้อม สีน้ำย้อมจากการแช่เปลือกนนทรี มีสีส้ม และเมื่อนำไปต้มทำการสกัดน้ำย้อมเปลือกนนทรีจะมีสีเข้มขึ้น สมบัติทางเคมี ได้แก่ ความเป็นกรด – เบสของน้ำย้อมสีจากเปลือกนนทรีมีความเป็นกรด คือ มีค่า pH เฉลี่ย 4.97 และจากการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ สีน้ำย้อมจากเปลือกนนทรี เป็นสารแทนนินที่มีโครงสร้างเป็นdisubstituted hydroxy aromatic (o – para hydroxy aromatic) ซึ่งจัดเป็นสารฟีนอลิก และมี แอนทราควิโนนโดยไม่มีเฟลโวนอยด์ เป็นองค์ประกอบ ความยาวคลื่นที่น้ำย้อมสีจากเปลือกนนทรีดูดกลืนแสงได้มากที่สุด ที่ 476.12 นาโนเมตร เป็นการดูดกลืนแสงในช่วงแสงสีน้ำเงิน (435 – 480 นาโนเมตร) ค่าสีในระบบ CIELAB ของเส้นด้ายฝ้ายจากการย้อมสีด้วยน้ำย้อมสีจากเปลือกนนทรี พบว่า สีเส้นด้ายฝ้ายที่ได้มีความสว่างอยู่ระหว่าง 36.73 – 54.35 ค่าสีแดง – เขียว อยู่ระหว่าง 16.73 – 26.14 เป็นช่วงสีแดง ส่วนค่าสีเหลือง – น้ำเงิน อยู่ระหว่าง 29.92 – 41.97 เป็นช่วงสีเหลือง เส้นด้ายฝ้ายจึงมีสีน้ำตาล - ส้ม มีผลการประเมินความพึงพอใจของกลุ่มผู้ทอผ้า พบว่า ค่าเฉลี่ยความพึงพอใจสีเส้นด้ายฝ้ายของกลุ่มผู้ทอผ้า อยู่ระหว่าง 2.75 – 5.00 ความคงทนของสีต่อการซักโดยวิธี ISO 105 – C01 : 1989 ระดับดี และต่อแสงซีนอนอาร์ก โดยวิธี ISO 105 – B02 : 1994 อยู่ในระดับพอใช้ได้ค่อนข้างดี 2. การย้อมสีในระดับต้นแบบและการถ่ายทอดเทคโนโลยีการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรีสู่ ชุมชน เส้นด้ายฝ้ายที่ได้มีสีน้ำตาล-ส้มและเมื่อเปรียบเทียบกับสีเส้นด้ายฝ้ายที่ย้อมในห้องปฏิบัติการกับสีเส้นด้ายฝ้ายฝ้ายที่ย้อมในระดับต้นแบบ ยังคงมีสีคงเดิม ในการถ่ายทอดเทคโนโลยีการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีย้อมจากเปลือกนนทรีสู่ชุมชนโดยการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการแก่สมาชิกกลุ่มทอผ้าและนักศึกษาที่สนใจ สมาชิกผู้เข้ารับการอบรมเชิงปฏิบัติการ สามารถย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีน้ำย้อมจากเปลือกนนทรีได้

01.pdf

02.pdf

03.pdf

04.pdf

05.pdf

06.pdf

07.pdf

08.pdf

09.pdf