Kamphaeng Phet Rajabhat University

วิทยานิพนธ์/Thesis

20191018144510

แนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวให้ปลอดภัยจากสารเคมีของเกษตรกรรมบ้านคลองลึก อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร

Guidelines to solve the problem of safety rice production without chemical substance of farmers at Ban Khlongloek Moung District Kamphaeangphet province.

สมเดช สิทธิยศ

2548

ข้าว - การผลิต

การมีส่วนร่วม

มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวให้ปลอดภัยจากสารเคมี โดยให้เกษตรกรเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสาเหตุการใช้สารเคมีในการผลิตข้าวของเกษตรกรบ้านคลองลึก อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร 2) เพื่อศึกษาแนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวให้ปลอดภัยจากสารเคมีของเกษตรกรบ้านคลองลึก อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร แหล่งข้อมูล/ผู้ให้ ข้อมูลที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 ได้แก่ กลุ่มเกษตรกรผู้มีปัญหาการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืชบ้านคลองลึก จำนวน 20 คน ตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 ได้แก่ กลุ่มเกษตรกร ผู้มีปัญหาการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืชบ้านคลองลึก จำนวน 20 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 ได้แก่ การสนทนากลุ่ม แผนที่ชุมชน แผนที่ความคิด ตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 ได้แก่ การสนทนากลุ่ม แปลงเรียนรู้ การวิเคราะห์ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 โดยการพรรณนาการเรียนรู้และสรุปผล ตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 การพรรณนาการเรียนรู้และสรุปผล ผลการวิจัยพบว่า 1. กลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วมกิจกรรมแบ่งกลุ่มการเรียนรู้ออกเป็น 4 กลุ่ม เพื่อศึกษาสาเหตุการใช้สารเคมีในการผลิตข้าวโดยการสนทนากลุ่มระหว่างกลุ่มเกษตรกร ผู้นำชุมชนและผู้วิจัย จากการทำกิจกรรมการเรียนรู้ ระบบการผลิตและบริบทชุมชน กลุ่มเกษตรกรสรุปว่า สาเหตุในการใช้สารเคมีในการผลิตข้าวของเกษตรกร เนื่องมาจากการกำจัดและควบคุมจำนวนศัตรูข้าวซึ่งจะมีจำนวนมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม 2. แนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวให้ปลอดภัยจากสารเคมีของกลุ่มเกษตรกรจากการสนทนากลุ่มก่อนดำเนินการฝึกปฏิบัติได้ข้อสรุปแนวทางดังนี้ 2.1 จัดทำแปลงเรียนรู้ตามวิธีปฏิบัติของเกษตรกรหรือแปลงตามใจฉัน 2.2 จัดทำแปลงเรียนรู้ตามหลักวิชาการส่งเสริมการเกษตรหรือแปลงวิชาการ 2.3 จัดทำแปลงเรียนรู้การใช้สารสกัดชีวภาพและพืชสมุนไพรทดแทนการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืชหรือแปลงชีวภาพ 2.4 จัดทำแปลงเรียนรู้โดยบำรุงพืชให้แข็งแรงหรือแปลงพืชแข็งแรง 3. การดำเนินการฝึกปฏิบัติแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวให้ปลอดภัยจากสารเคมีตามแนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าว ทั้ง 4 แนวทางของกลุ่มเกษตรหลังดำเนินการฝึกปฏิบัติ เรียนรู้ แนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวของเกษตรกร สรุปผลการเรียนรู้ แนวทางการแก้ไขปัญหาที่ได้ประสิทธิผลจากมากไปหาน้อย ดังนี้ 3.1 ตามแนวทางที่ 3 แปลงการใช้สารสกัดชีวภาพและพืชสมุนไพรทดแทนการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืช 3.2 ตามแนวทางที่ 4 แปลงบำรุงพืชให้แข็งแรงหรือแปลงพืชแข็งแรง 3.3 ตามแนวทางที่ 2 แปลงปฏิบัติตามหลักวิชาการส่งเสริมการเกษตรหรือแปลงวิชาการ 3.4 ตามแนวทางที่ 1 แปลงปฏิบัติตามวิธีของเกษตรกรหรือแปลงตามใจฉัน 4. การประเมินผลแนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวของกลุ่มเกษตรกรสรุปว่า แนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวที่มีประสิทธิผลด้านความปลอดภัยมากที่สุดและได้ผลตอบแทนต่อหน่วยการลงทุนสูงสุดได้แก่ แนวทางที่ 3 คือ แปลงเรียนรู้การผลิตข้าวด้วยวิธีการควบคุมศัตรูพืชโดยการใช้สารสกัดชีวภาพและพืชสมุนไพรทดแทนสารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืช ได้ผลตอบแทนต่อหน่วยการลงทุน 2.29 รองลงมาคือ แนวทางที่ 4 คือ แปลงเรียนรู้การผลิตข้าวด้วยวิธีการบำรุงพืชให้แข็งแรงโดยใช้สารสะกัดชีวภาพแต่ไม่ใช้พืชสมุนไพร ได้ผลตอบแทนต่อหน่วยการลงทุน 1.95 ส่วนแนวทางที่ 2 แปลงตามหลักวิชาการส่งเสริมการเกษตรและแนวทางที่ 1 แปลงปฏิบัติตามวิธีการปกติของเกษตรกรหรือแปลงตามใจฉัน มีผลตอบแทนต่อหน่วยการลงทุน 1.68 และ 0.91 ตามลำดับ กลุ่มเกษตรกรจึงได้สรุปบทเรียนกลุ่มว่า แนวทางการแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวให้ปลอดภัยจากสารเคมีที่มีประสิทธิผลด้านความปลอดภัยและคุ้มค่ากับการลงทุน คือแนวทางการผลิตข้าวโดยการใช้สารสกัดชีวภาพและพืชสมุนไพรทดแทนสารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืชเป็นแนวทางที่สามารถแก้ไขปัญหาการผลิตข้าวในชุมชนได้อย่างยั่งยืน

01.pdf

02.pdf

03.pdf

04.pdf

05.pdf

06.pdf

07.pdf

08.pdf

09.pdf

10.pdf