Kamphaeng Phet Rajabhat University

งานวิจัย/Research report

20250107150128

การพัฒนากระบวนการและถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมผลิตถ่านผลไม้ เพื่อเพิ่มรายได้ชุมชน อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร

Process Improvement and Knowledge and innovation transfer the production of fruit charcoal to increase community income, Khlong Lan District, Kamphaeng Phet Province

อิสสราพร กล่อมกล่ำนุ่ม

2565

การพัฒนากระบวนการ

ถ่ายทอดองค์ความรู้

นวัตกรรมผลิตถ่านผลไม้

รายได้ชุมชน

มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1.องค์ความรู้และต้นแบบนวัตกรรมการผลิตถ่านผลไม้เพื่อเพิ่มรายได้ชุมชน อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชรและ 2.การถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมการผลิตถ่านผลไม้เพื่อเพิ่มรายได้ชุมชน อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร พื้นที่วิจัยประกอบด้วยพื้นที่ทดลอง ตำบลคลองลานพัฒนา พื้นที่ถ่ายทอดองค์ความรู้คือ ตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร ผลการวิจัยพบว่า 1.องค์ความรู้และต้นแบบนวัตกรรมการผลิตถ่านผลไม้เพื่อเพิ่มรายได้ชุมชน อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชรการผลิตถ่านผลไม้ได้ต้องมี นวัตกรรม หรือที่เผาถ่าน คือ เตาตาหิติ จะผลิต ได้1/5กระสอบ ต่อครั้ง เตาที่ใช้นั้น จะมีประสิทธิภาพ ที่ได้น้ำส้มควันไม้ได้มากกว่าปกติ สามารถควบคุมอุณหภูมิได้และที่สำคัญ ไม่ก่อให้เกิดสารมะเร็ง การผลิตถ่านผลไม้ดูดกลิ่น ส่วนใหญ่จะใช้ผลไม้ดิบ ไม่ควรมีน้ำด้านในผลไม้ จำเป็นต้องใช้ผลอ่อนๆ ในการจัดเรียงผลไม้ในเตาถ่านต้องจัดเรียงให้ดีอย่าให้ทับกันหรือแน่นจนเกินไป อาจเกิดการหัด หลุด ชำรุด หลังจากเสร็จการเผาทิ้งไว้ให้เย็น ใช้เวลาข้ามคืนข้ามวันจึงจะได้ผลลัพธ์ของถานผลไม้ ลักษณะของถ่านผลไม้ที่สามารถใช้ได้คือ มีลักษณะเบา ไม่หนักหากยังหนักอยู่หรือมีน้ำด้านใน จะยังใช้ไม่ได้ต้องเผาใหม่ ถ่านผลไม้ มีคุณสมบัติสามารถดูดกลิ่นได้ดีรูปทรงสวยงาม และใช้เป็นเครื่องประดับตกแต่ง ประกอบด้วยกล้วย น้อยหน่า มะม่วง มังคุดและขนุนเพื่อช่วยเพิ่มรายได้จากการผลิตถ่านผลไม้ ให้กับคนในชุมชน
2.การถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมการผลิตถ่านผลไม้เพื่อเพิ่มรายได้ชุมชน อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร กระบวนการใช้ประโยชน์จากชุดองค์ความรู้และต้นแบบนวัตกรรมการผลิตถ่านผลไม้เพื่อเพิ่มรายได้ชุมชน อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร ในพื้นที่ทดลองคือ ตำบลคลองลานพัฒนา ใช้วิธีคิดเชิงระบบ (Systematic Approach) ในการสังเคราะห์กระบวนการถ่ายทอดองค์ความรู้จากงานวิจัยสู่ชุมชน ทำให้ได้องค์ประกอบ ปัจจัยนำเข้า(Input) กระบวนการ(Process) ผลผลิต(Output) การควบคุม(Control) ข้อมูลย้อนกลับ (Feedback) จากการลงพื้นที่เพื่อศึกษานวัตกรรมการเผาถ่านผลไม้ จึงพบว่า ปแบบของ SECI Model ซึ่งประกอบด้วย S = Socialization การปฏิสัมพันธ์ทางสังคม คือ เป็นความรู้การเผาถ่านผลไม้ ที่เกิดจากการสะสมภูมิปัญญาจากการอบรมจากโคกหนองนาโมเดล จนกลายเป็นปราช์ญที่สามารถเผาถ่านจากกิ่งไม้ได้ จึงเริ่มเห็นว่าผลไม้
ในสวนหล่นจำนวนมากจนกลายเป็นการทดลองเรียนรู้ก่อน และลองเผาถ่านผลไม้เนื่องจากมีความรู้พื้นฐานมาจากการเผ่าถ่านจากกิ่งไม้ E = Externalization การนำความรู้กลับมาใช้ และC =Combination การผสมผสานความรู้ การจดจำและการจัดเก็บความรู้ในรูปแบบของเอกสาร แฟ้มรูปภาพ และคลิปวีดีโอเป็นความรู้ที่อยู่ในตัวบุคคล ถ่ายทอดสู่สมาชิกในครัวเรือนด้วยการบอกเล่าและการทำให้ดูเป็นตัวอย่าง เน้นวิธีการจดจำของแต่ละบุคคล โดยใช้การเล่าจากประสบการณ์ I = Internalization การนำความรู้ชัดแจ้งมาใช้งานและทำให้กลายเป็นความรู้ฝังลึก เป็นการเผยแพร่ความรู้การเผาถ่านผลไม้แบบไม่เป็นทางการ เกิดขึ้นจากการดำเนินชีวิตประจำวัน อาศัยการเรียนรู้จากประสบการณ์ของรุ่นเก่า ที่สืบทอดต่อๆ กันมาด้วยวิธีการบอกเล่าและการปฏิบัติให้ดูเป็นตัวอย่างและการฝึกฝนทำด้วยตนเอง การถ่ายทอดความรู้ในลักษณะที่เป็นไปตามธรรมชาติและไม่มีแบบแผนที่เป็นหลักสูตรอย่างเป็นทางการ การนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน ที่ทำประจำในครัวเรือนโดยการสังเกตเห็นค่าของผลไม้ที่ร่วงหล่น เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์ภายในครัวเรือนก่อน หากมี
จำนวนมากจึงขายเพื่อสร้างรายได้เพิ่มภายในครัวเรือนกระบวนการถ่ายทอดนั้นมีการแลกเปลี่ยนประเด็นความรู้การเผาถ่านผลไม้ในตำบลคลองลานพัฒนา ในอำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งในการแลกเปลี่ยนได้มีทั้งนักศึกษา อาจารย์ผู้วิจัย กลุ่มผู้มีเตาเผาถ่านในพื้นที่คลองลานพัฒนาซึ่งเป็นพื้นที่ทดลองและขยายผลไปที่ตำบลคลองน้ำไหล ซึ่งเลือกผู้ที่มีเตาเผาถ่าน มารวมกลุ่มเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทั้งวิธีทำการเผาผลไม้ และชนิดผลไม้ที่เลือกพร้อมทั้งสังเคราะห์องค์ความรู้พร้อมที่จะต่อยอดไปสู่การขายสู่ตลาดพร้อมกับช่องทางการขายต่างๆ และการสร้างรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่บรรจุผลไม้เพื่อสะดวกกับการขายในตลาดออนไลน์และเหมาะกับการใช้งาน โดยใช้แนวคิดในรูปแบบของ SECI Model

R68-39.pdf