เกาะทวี: เกาะที่หายไปจากกำแพงเพชร

เกาะทวี: เกาะที่หายไปจากกำแพงเพชร

เผยแพร่เมื่อ 13-08-2026 ผู้ชม 53

[16.4822063, 99.5198395, เกาะทวี: เกาะที่หายไปจากกำแพงเพชร]

เกาะทวี: เกาะที่หายไปจากกำแพงเพชร

ถ้าใครสักคนถามว่า “เกาะทวีอยู่ตรงไหนของกำแพงเพชร” คำตอบในวันนี้อาจไม่ง่ายนัก เพราะไม่มีเรือให้โดยสาร ไม่มีสะพานให้ข้าม และไม่มีแม่น้ำล้อมรอบเหมือนเกาะในความทรงจำ เกาะทวีตั้งอยู่กลางเมืองกำแพงเพชร ท่ามกลางถนน บ้านเรือน และร้านค้า แต่คนในพื้นที่ก็ยังคงเรียกมันว่า “เกาะทวี”

แม้แม่น้ำปิงจะเปลี่ยนสายและเมืองขยายเข้ามาแทนที่ แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่าการตามหาว่าเกาะเคยอยู่ตรงไหน คือคำถามที่ว่า เมื่อเกาะหายไปแล้ว เหตุใดความเป็นเกาะจึงยังอยู่?

คำตอบซ่อนอยู่ในวิถีชีวิตและประเพณี "กลางบ้าน" ของชุมชนแห่งนี้

ประเพณีแรกคือ “ผ้าป่ากลางบ้าน” เปลี่ยนพื้นที่หน้าบ้านและถนนธรรมดาให้กลายเป็นพื้นที่พิธีกรรมร่วมกัน พระสงฆ์เดินผ่านชุมชน ผู้คนเตรียมพุ่มผ้าป่า ออกมาพบปะ ทำบุญ และพูดคุย คำว่า "กลางบ้าน" จึงไม่ได้หมายถึงแค่สถานที่ แต่หมายถึงการนำประเพณีออกมาอยู่ท่ามกลางชีวิตประจำวัน ลบเส้นแบ่งกำแพงบ้านให้ทุกคนกลายเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน

อีกหนึ่งเอกลักษณ์คือ “ลอยกระทงกลางบ้าน” ที่จัดร่วมกับชุมชนคู่ขนานอย่าง “ทรัพย์ทวี” (อ้างอิงจากฐานข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น เทศบาลเมืองกำแพงเพชร) ความพิเศษคือ พวกเขาไม่ลอยกระทงในคืนวันเพ็ญพร้อมกับงานใหญ่ของเมือง แต่เลือกจะ “รอ” จนถึงวันแรม 1 ค่ำ เดือน 12

ทำไมต้องลอยกระทงช้ากว่าคนอื่นหนึ่งวัน?
เพราะคืนวันเพ็ญคือเวลาของเมือง แต่คืนถัดมาคือ "เวลาของชุมชน" เมื่อเสร็จภารกิจจากงานใหญ่ ผู้คนจะกลับเข้าบ้าน นำอาหารมารวมกัน นั่งกินข้าว สังสรรค์ ร่วมกันทำกระทง แล้วจึงนำออกไปแห่และลอยลงแม่น้ำปิงร่วมกัน เทศกาลเดียวกันนี้จึงมีสองจังหวะ จังหวะแรกเป็นของเมือง และจังหวะที่สองเป็นของคนบ้านเดียวกัน

หากมองจากแผนที่ เกาะทวีอาจเป็นเพียงชุมชนธรรมดาที่ไม่มีผืนน้ำล้อมรอบ แต่หากมองผ่านพิธีกรรม นี่คือเกาะที่ไม่ได้สร้างจากน้ำ แต่สร้างจาก "ความสัมพันธ์ของผู้คน"

คำถามสุดท้ายจึงอาจไม่ใช่ “เกาะทวีเคยอยู่ตรงไหน?” แต่เป็น “เมื่อเกาะหายไปแล้ว อะไรทำให้คนยังเป็นชาวเกาะทวี?”
คำตอบคงไม่อยู่ใต้ผืนน้ำ แต่อยู่บนถนนเส้นเดิม เสียงพูดคุยหน้าบ้าน และคืนแรม 1 ค่ำ ที่พวกเขายังคงกลับมารวมตัวกัน เกาะอาจหายไปจากภูมิประเทศ แต่ตราบใดที่ผู้คนยังจำวิธีอยู่ร่วมกันได้ เกาะทวีก็ไม่เคยหายไปจริง ๆ

สถานที่: ชุมชนเกาะทวี
พิกัด: https://maps.app.goo.gl/FAuTo7aAmN7jZ86NA?g_st=ac

หมายเหตุ: เรียบเรียงจากฐานข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น เทศบาลเมืองกำแพงเพชร และข้อมูลประวัติศาสตร์-วัฒนธรรมท้องถิ่น

แหล่งข้อมูล
- เทศบาลเมืองกำแพงเพชร — ฐานข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น ข้อมูลประเพณี “ลอยกระทงกลางบ้าน” ของชุมชนเกาะทวีและทรัพย์ทวี
- เอกสารด้านศิลปวัฒนธรรมและชุมชนท้องถิ่นกำแพงเพชร ข้อมูลประกอบเรื่องประเพณีและวิถีชีวิตของชุมชน
- ข้อมูลประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเมืองกำแพงเพชร ใช้ประกอบการเรียบเรียงบริบทของพื้นที่และความทรงจำเกี่ยวกับเกาะทวี

คำสำคัญ : เกาะทวี กำแพงเพชร ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เรื่องเล่าชุมชน ลอยกระทง

ที่มา : https://www.facebook.com/photo/?fbid=2024241115531079&set=a.792004665421403

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : กาญจนา จันทร์สิงห์


สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มาหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2569). เกาะทวี: เกาะที่หายไปจากกำแพงเพชร. สืบค้น 12 ตุลาคม 2569, จาก https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=2552&code_db=610001&code_type=01

Facebook Twitter LINE Linkedin

PDF

https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=2552&code_db=610001&code_type=01

Google search

Mic

กำแพงเพชร : เมืองก่อนประวัติศาสตร์

กำแพงเพชร : เมืองก่อนประวัติศาสตร์

การสำรวจที่บ้านหนองกอง ตำบลนาบ่อคำ อำเภอเมืองกำแพงเพชร พบตะเกียงดินเผา แวดินเผา แร่ทองคำ อันเป็นที่มาของคำว่า นาบ่อคคำ พบลูกปัดแก้ว ลูกหินปัด เครื่องสำริด ตะกรัน ขี้แร่ เศษพาชนะดินเผาจำนวนมาก ส่วนการสำรวจบ้านคลองเมือง ตำบลโกสัมพี อำเภอโกสัมพีนคร พบหลักฐานเก่าก่อนประวัติศาสตร์มากมาย ตำนานเมืองโกสัมพี จังหวัดกำแพงเพชร ในพงศาวดารเหนือความว่า พระพุทธศกัราช 1002 ปี จุลศกัราช 10 ปีระกาสัมฤทธิศก มีพระยากาฬวรรณดิศราช บุตรของพระยากากะพัตรได้สวยราชสมบัติเมืองตักกะสิลามหานคร (สันนิษฐานว่าเมืองตาก) 

เผยแพร่เมื่อ 18-02-2020 ผู้เช้าชม 3,059

กำแพงเพชร ในวันที่ต้องเปิดประตูรับผู้รุกราน

กำแพงเพชร ในวันที่ต้องเปิดประตูรับผู้รุกราน

จุดเริ่มต้นของหน้าประวัติศาสตร์ความผันผวนเกิดขึ้นในยุคศึกสายเลือดช่วงปี พ.ศ. 1921 เมื่อ "สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1" หรือขุนหลวงพะงั่ว กษัตริย์นักรบผู้เก่งกล้าแห่งกรุงศรีอยุธยา ทรงต้องการขยายอำนาจและรวมแผ่นดินให้เป็นหนึ่งเดียว จึงได้ทรงกรีฑาทัพขึ้นเหนือมาปิดล้อมเมือง ยุทธการครั้งนี้กินเวลานานและมีการตั้งรับอย่างเหนียวแน่น ฝ่ายอยุธยาต้องยกทัพมาล้อมถึง 4 ครั้ง จนในที่สุดพระมหาธรรมราชาที่ 2 ทรงประเมินสถานการณ์แล้วว่าหากดึงดันรบต่อไปจะเกิดความสูญเสียแก่ไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน จึงทรงตัดสินพระทัยเปิดประตูเมืองออกมายอมจำนน นับเป็นครั้งแรกที่เมืองแกร่งแห่งนี้ต้องเปลี่ยนฐานะ และกลายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้สุโขทัยต้องเข้ามาอยู่ภายใต้ร่มเงาอำนาจของอยุธยาอย่างเต็มตัว

เผยแพร่เมื่อ 14-09-2026 ผู้เช้าชม 34

จากเมืองกล้วยไข่ หรือจะกลายเป็น ทุเรียนศิลาแลง​ การเปลี่ยนผ่านทางการเกษตรของจังหวัดกำแพงเพชร ที่กำลังเกิดขึ้นเงียบ ๆ

จากเมืองกล้วยไข่ หรือจะกลายเป็น ทุเรียนศิลาแลง​ การเปลี่ยนผ่านทางการเกษตรของจังหวัดกำแพงเพชร ที่กำลังเกิดขึ้นเงียบ ๆ

จังหวัดกำแพงเพชร เคยเป็นที่จดจำในฐานะ “เมืองกล้วยไข่” มาอย่างยาวนาน ภาพจำของพื้นที่ลุ่มแม่น้ำปิงแห่งนี้ คือสวนกล้วย พื้นที่ไร่นา และภูมิประเทศแบบร้อนแล้งของภาคเหนือตอนล่าง มากกว่าจะเป็นพื้นที่ปลูกผลไม้เขตร้อนชื้นอย่าง “ทุเรียน”

เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 49

เมืองนครชุมล่มสลายกลายมาเป็นบ้านปากคลอง

เมืองนครชุมล่มสลายกลายมาเป็นบ้านปากคลอง

เมืองนครชุม เป็นเมืองโบราณ เดิมเป็นเมืองอิสระ มีกษัตริย์ปกครองตนเอง มีกำแพงเมืองใหญ่ก่อนร่วมอาณาจักรกับสุโขทัย สถาปนามาก่อนพุทธศักราช ๑๘๐๐ ได้ยกฐานเป็นเมืองลูกหลวงของอาณาจักรสุโขทัย (เมืองลูกหลวงหมายถึง เมื่อพระมหากษัตริย์สุโขทัยมีราชโอรสจะส่งมาปกครอง) เมืองนครชุมเจริญรุ่งเรืองสูงสุด ในสมัยของพญาลิไทกษัตริย์แห่งกรุงสุโขทัย โดยเสด็จมาเมืองนครชุม และสถาปนา พระบรมสาริกธาตุ และพระศรีมหาโพธิ์ขึ้นที่เมืองนครชุมแห่งนี้ เมืองนครชุมเจริญรุ่งเรืองถึงราว พุทธศักราช ๒๐๐๐ เกิดน้ำกัดเซาะรวมทั้งเกิดไข้ป่าและโรคระบาด ทำให้เมืองนครชุม ถึงกาลล่มสลาย

เผยแพร่เมื่อ 17-04-2020 ผู้เช้าชม 4,708

ย้อนรอยตำนาน

ย้อนรอยตำนาน "นารีวิทยา" โรงเรียนสตรีแห่งแรกของเมืองกำแพงเพชร

จุดเริ่มต้นการเรียนการสอนของโรงเรียนสตรีในจังหวัดกำแพงเพชร เกิดขึ้นเพื่อทดแทน "โรงเรียนจวนเก่า" (จวนผู้ว่าราชการจังหวัดหลังเก่า) ที่ได้เลิกกิจการไปเมื่อปี พ.ศ. 2465 ทางการจึงได้เชิญ นางสาวสมสนิท รามสูต ครูใหญ่ในขณะนั้น กลับเข้ารับราชการอีกครั้ง และได้จัดตั้งโรงเรียนขึ้นอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2469 โดยใช้อาคารพลับพลาไม้รับเสด็จเดิมบริเวณติดกับวัดชีนางเกาเป็นสถานที่จัดการเรียนการสอน ภายใต้ชื่อ "โรงเรียนประจำจังหวัดกำแพงเพชร แผนกสตรี" หรือที่ชาวบ้านในยุคนั้นมักเรียกกันว่า "โรงเรียนสตรีพลับพลา" ทว่า เมื่อเวลาผ่านไป อาคารพลับพลาเดิมเริ่มชำรุดทรุดโทรมและไม่กว้างขวางพอต่อจำนวนนักเรียนที่เพิ่มมากขึ้น ทางจังหวัดพร้อมด้วยคณะธรรมการจึงได้ร่วมกันบอกบุญระดมทุนบริจาคจากข้าราชการ พ่อค้า ราษฎร คณะครู และสุภาพสตรีในท้องถิ่น นำมารวมกับเงินรายได้สนับสนุนจากมณฑลพิษณุโลกและไม้ปลูกสร้างที่มีผู้บริจาค เพื่อจัดสร้าง อาคารเรียนไม้ชั้นเดียวทรงปั้นหยา หลังใหม่ขึ้นในบริเวณติดกับวัดชีนางเกาได้สำเร็จ ในช่วงที่เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงธรรมการ และต่อมาโรงเรียนได้รับการเปลี่ยนชื่อทางการเป็น "โรงเรียนสตรีกำแพงเพชร 'นารีวิทยา'"

เผยแพร่เมื่อ 14-09-2026 ผู้เช้าชม 29

พิธีบวงสรวงสมโภชศาลหลักเมืองกำแพงเพชร

พิธีบวงสรวงสมโภชศาลหลักเมืองกำแพงเพชร

เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 เวลา 08.19 น. ณ ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร นายชาธิป รุจนเสรี ผู้ว่าราชการจังหวัดกำแพงเพชร เป็นประธานในพิธีบวงสรวงสมโภช ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร โดยมีหัวหน้าส่วนราชการ คณะกรรมการศาลหลักเมือง ตัวแทนภาคเอกชน และนักธุรกิจผู้ให้การสนับสนุน เข้าร่วมในพิธีอย่างพร้อมเพรียง พิธีประกอบไปด้วยพิธีพราหมณ์ และ พิธีเจริญพระพุทธมนต์สมโภช ซึ่งเป็นไปด้วยความศักดิ์สิทธิ์และความเลื่อมใสศรัทธา ผู้เข้าร่วมพิธีต่างพร้อมใจกันสวมชุดสีขาว และติดริบบิ้นสีดำที่แขนซ้าย เพื่อแสดงความเคารพและเป็นสิริมงคลในพิธีสำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดกำแพงเพชร

เผยแพร่เมื่อ 06-11-2025 ผู้เช้าชม 375

ตลาดไนท์บาร์ซ่ากำแพงเพชร

ตลาดไนท์บาร์ซ่ากำแพงเพชร

ตลาดไนท์บาร์ซ่า หรือที่คนท้องถิ่นเรียกกันว่าตลาดไนท์พลาซ่า เติบโตขึ้นมาจากการเป็นแหล่งรวมอาหารพร้อมทาน ตั้งแต่สตรีทฟู้ดพื้นบ้าน ไปจนถึงขนมไทยและเสื้อผ้าแฟชั่น จนกลายเป็นหมุดหมายที่คนกำแพงเพชรใช้ฝากท้องยามค่ำ และเป็นจุดแวะพักของนักท่องเที่ยวที่ผ่านมาเยือนเมืองมรดกโลก ตลาดแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ซื้อขาย แต่ค่อยๆ กลายเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์เมืองชากังราวไปโดยปริยาย

เผยแพร่เมื่อ 08-09-2026 ผู้เช้าชม 31

สมเด็จพระไชยราชาธิราชกับเมืองกำแพงเพชร

สมเด็จพระไชยราชาธิราชกับเมืองกำแพงเพชร

สมเด็จพระไชยราชาธิราช เป็นพระโอรสของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ต่างพระมารดาของสมเด็จพระบรมหน่อพุทธางกูร ซึ่งพระมารดานั้นเป็นเชื้อสายราชวงศ์เชียงราย ได้รับแต่งตั้งเป็นพระไชยราชา ตำแหน่งพระมหาอปุราชาครองเมืองพิษณุโลก ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2077 พระชนมายุ 19 พรรษา ได้ยกทัพจากเมืองพิษณุโลกเข้ายึดอำนาจจากสมเด็จพระรัษฎาธิราชกุมาร พระนัดดา ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์กรุงศรีอยุธยา ทรงพระนามว่า สมเด็จพระไชยราชาธิราช เหตุการณ์ในรัชสมัยของสมเด็จพระไชยราชาธิราชที่เกี่ยวข้องกับเมืองกำแพงเพชร ปรากฎหลักฐานจากพระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์ 

เผยแพร่เมื่อ 25-02-2020 ผู้เช้าชม 10,121

เจ้าพ่อหลักเมือง

เจ้าพ่อหลักเมือง

เจ้าพ่อหลักเมือง คือ หลักใจของคนกำแพงเพชร เป็นที่พึ่งที่ยึดเหนี่ยวจิตใจมาหลายชั่วอายุคน ผู้ใดลำบากเดือดร้อนก็จะไปบนบานศาลกล่าว ขอให้เจ้าพ่อช่วยเหลือเหลือคุ้มครอง เจ้าพ่อหลักเมืองก็จักช่วยเหลือคุ้มครองทุกครั้ง จนเป็นที่เลื่องลือไปทั่วบ้านทั่วเมืองแม้คนต่างจังหวัดก็มาขอความช่วยเหลือจากเจ้าพ่อหลักเมืองกำแพงเพชร แม้ลำบากไกลแสนไกลก็ดั้นด้นกันมาพึ่งบารมีเจ้าพ่อหลักเมือง ซึ่งเป็นเทพคุ้มครองเมืองกำแพงเพชรมาทุกยุคทุกสมัย อันเป็นภูมิปัญญาของคนไทยในสมัยโบราณในการสร้างบ้านแปงเมือง

เผยแพร่เมื่อ 05-03-2020 ผู้เช้าชม 3,529

เมืองคณฑี

เมืองคณฑี

ตำบลคณฑี หรือตำบลบ้านโคน หรือ เมืองคณฑี เมืองที่ยิ่งใหญ่ ในอดีตมีคำขวัญประจำตำบลที่นำเสนอเอกลักษณ์ของตำบลอย่างชัดเจน เมืองคณฑีเป็นเมืองยุคแรกๆของกำแพงเพชร ตามตำนานเมืองเหนือกล่าวไว้ว่า พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ แห่งกรุงสุโขทัย เสด็จไปจากบ้านโคน หรือเมืองคณฑี แสดงว่าเมืองคณฑีนี้เก่าแก่กว่าสุโขทัยเจริญรุ่งเรืองมาก่อนกรุงสุโขทัย นับร้อยปี ทำให้ชาวบ้านโคนภูมิใจในบรรพบุรุษจึงนำมาเป็นคำขวัญประจำเมือง

เผยแพร่เมื่อ 30-08-2019 ผู้เช้าชม 4,881