สมรภูมิขุนน้ำเย็น-ช่องเย็นป่าแม่วงก์
เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้ชม 48
[16.2583756, 99.0719563, สมรภูมิขุนน้ำเย็น-ช่องเย็นป่าแม่วงก์]
ชื่อของช่องเย็นจะเป็นที่รู้จักในฐานะแหล่งท่องเที่ยวชื่อดังของจังหวัดกำแพงเพชร แต่หากย้อนกลับไปในช่วงระหว่าง พ.ศ. 2510–2525 แนวเทือกเขาแม่วงก์ทั้งหมด รวมถึงพื้นที่ขุนน้ำเย็นและช่องเย็น เคยเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ปฏิบัติการของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) และเป็นสมรภูมิสำคัญที่เจ้าหน้าที่รัฐต้องใช้กำลังทหาร ตำรวจตระเวนชายแดน และหน่วยพัฒนาพื้นที่เข้าเผชิญความท้าทายจากสภาพภูมิประเทศอันยากลำบากและสถานการณ์ความไม่สงบ ที่เกิดขึ้นในขณะนั้น ภูมิหลังของพื้นที่ยุทธศาสตร์
ในช่วงทศวรรษ 2510 พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยได้ขยายการเคลื่อนไหวเข้าสู่พื้นที่ป่าเขาทางภาคเหนือตอนล่างโดยเฉพาะบริเวณรอยต่อจังหวัดตาก กำแพงเพชร และนครสวรรค์ ซึ่งมีลักษณะเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนป่าทึบ และมีเส้นทางคมนาคมเข้าถึงได้ยากพื้นที่ดังกล่าวถูกกำหนดเป็นส่วนหนึ่งของ "เขตปฏิบัติงาน 89" และมีการจัดแบ่งพื้นที่ย่อยเป็น "เขตงาน 89/1"ซึ่งครอบคลุมบางส่วนของจังหวัดตากและกำแพงเพชร ด้วยสภาพภูมิประเทศที่เอื้อต่อการซ่อนตัวและการเคลื่อนไหวในป่า กองกำลัง พคท. จึงสามารถจัดตั้งฐานพักโรงเรียนการเมือง คลังเสบียง และจุดปฏิบัติการตามแนวสันเขาและหุบเขาหลายแห่งในผืนป่าแม่วงก์คลองลาน และคลองวังเจ้าได้ในเวลานั้น พื้นที่ที่ปัจจุบันกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญยังเป็นป่าดิบเขาที่แทบไม่มีถนนเข้าถึง
การเดินทางต้องอาศัยเส้นทางเดินเท้าและทางเกวียนเป็นหลักทำให้พื้นที่ดังกล่าวกลายเป็นป่าปิดที่ยากต่อการควบคุมของภาครัฐยุทธศาสตร์การเปิดถนนสู่ผืนป่าตะวันตกเมื่อสถานการณ์ความมั่นคงในพื้นที่รุนแรงขึ้น รัฐบาลและกองทัพภาคที่ 3ได้ปรับแนวทางจากการใช้กำลังทางทหารเพียงอย่างเดียวไปสู่แนวคิด "พัฒนาเพื่อความมั่นคง"โดยเชื่อว่าการเปิดพื้นที่ห่างไกลให้เข้าถึงได้จะช่วยลดอิทธิพลของขบวนการคอมมิวนิสต์หนึ่งในโครงการสำคัญคือการก่อสร้างเส้นทางคลองลาน–อุ้มผาง ซึ่งต่อมาถูกกำหนดเป็นทางหลวงหมายเลข1117 เส้นทางสายนี้มีเป้าหมายเชื่อมจังหวัดกำแพงเพชรกับอำเภออุ้มผาง จังหวัดตากพร้อมเปิดเส้นทางเข้าสู่พื้นที่ป่าปิดที่เคยเป็นฐานปฏิบัติการของฝ่ายคอมมิวนิสต์ การก่อสร้างเริ่มขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 2520 โดยมีหน่วยทหารช่าง กรมทางหลวง ตำรวจตระเวนชายแดนและหน่วยงานด้านความมั่นคงร่วมกันปฏิบัติงานอย่างไรก็ตาม การสร้างถนนในพื้นที่ดังกล่าวไม่ใช่เรื่องง่ายทั้งจากสภาพภูมิประเทศที่ทุรกันดารและสถานการณ์ความไม่สงบที่ยังดำเนินอยู่ในขณะนั้น
ขุนน้ำเย็น : ประตูสู่ช่องเย็นก่อนจะเดินทางถึงช่องเย็นประมาณ 4 กิโลเมตร ถนนจะผ่านพื้นที่ที่เรียกว่า ขุนน้ำเย็น ซึ่งตั้งอยู่บริเวณกิโลเมตรที่ 89พื้นที่แห่งนี้เป็นต้นน้ำบนสันเขาสูง มีลักษณะเป็นหุบเขาและร่องน้ำซับที่มีความชื้นตลอดปีรายล้อมด้วยป่าดิบเขาหนาแน่นและมักมีหมอกปกคลุมอยู่เสมอในทางยุทธศาสตร์ ขุนน้ำเย็นถือเป็นจุดสำคัญอย่างยิ่งเพราะเป็นเส้นทางผ่านบังคับก่อนขึ้นสู่แนวสันเขาช่องเย็นรถแทรกเตอร์ รถบูลโดเซอร์และเครื่องจักรหนักที่ใช้เปิดเส้นทางจำเป็นต้องเคลื่อนตัวผ่านพื้นที่แห่งนี้ด้วยความระมัดระวังเนื่องจากถนนมีความลาดชัน คดเคี้ยว และอยู่ท่ามกลางป่าทึบที่จำกัดทัศนวิสัยในการมองเห็นด้วยสภาพภูมิประเทศเช่นนี้ขุนน้ำเย็นจึงเป็นพื้นที่ที่ฝ่ายเจ้าหน้าที่ต้องจัดกำลังรักษาความปลอดภัยอย่างเข้มงวดทั้งเพื่อคุ้มกันเครื่องจักรก่อสร้างและดูแลความปลอดภัยของกำลังพลที่ปฏิบัติงานในพื้นที่
จากบันทึกและคำบอกเล่าของผู้ปฏิบัติงานในยุคนั้นพบว่าการเคลื่อนกำลังเข้าสู่พื้นที่ป่าลึกต้องอาศัยการลาดตระเวนอย่างต่อเนื่องเนื่องจากเส้นทางมีความเสี่ยงต่อการก่อวินาศกรรมและการลอบโจมตีตามรูปแบบสงครามกองโจรที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของประเทศในช่วงเวลาเดียวกันสภาพพื้นที่ที่เป็นหุบเขา ป่าทึบ และหมอกหนาทำให้การปฏิบัติงานเป็นไปอย่างยากลำบากและทำให้ขุนน้ำเย็นได้รับการจดจำในฐานะหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์สำคัญของการเปิดเส้นทางสู่พื้นที่ตอนในของผืนป่าแม่วงก์ช่องเย็นและแนวสันเขาแม่วงก์เมื่อผ่านขุนน้ำเย็นขึ้นไปจะเข้าสู่บริเวณช่องเย็น ซึ่งตั้งอยู่บนความสูงประมาณ 1,340 เมตรจากระดับน้ำทะเลพื้นที่แห่งนี้เป็นจุดเชื่อมต่อของแนวสันเขาสูงที่ทอดตัวยาวไปทางตะวันตกและเป็นพื้นที่ที่เคยมีการเคลื่อนไหวของกองกำลังคอมมิวนิสต์ในอดีตบริเวณแนวสันเขาด้านในยังมีสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ยุคสงครามเย็น เช่น ผาชูธง และพื้นที่ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของโรงเรียนการเมืองในเขตป่าเขา ซึ่งอยู่ลึกเข้าไปจากบริเวณช่องเย็นในปัจจุบันการก่อสร้างถนนสามารถดำเนินต่อไปได้ไกลถึงประมาณกิโลเมตรที่ 115 ในพื้นที่ฝั่งจังหวัดตาก แต่ไม่สามารถเชื่อมต่อถึงอำเภออุ้มผางได้อย่างสมบูรณ์ ก่อนที่โครงการจะถูกยุติลงในเวลาต่อมา
คำสั่ง 66/2523 และจุดเปลี่ยนของสมรภูมิปี พ.ศ. 2523 รัฐบาลภายใต้การนำของพลเอก เปรม ติณสูลานนท์ ได้ออกคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 66/2523 ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งทางอุดมการณ์ในประเทศไทยนโยบายดังกล่าวเปิดโอกาสให้สมาชิกและแนวร่วมของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยสามารถวางอาวุธและกลับคืนสู่สังคมได้ โดยรัฐให้การคุ้มครองและส่งเสริมการประกอบอาชีพภายใต้สถานะ "ผู้ร่วมพัฒนาชาติไทย"หรือ ผรท. ในพื้นที่จังหวัดกำแพงเพชรผู้ที่ออกจากป่าจำนวนหนึ่งได้รับการจัดสรรพื้นที่ทำกินและเข้าร่วมโครงการพัฒนาชุมชนของรัฐโดยเฉพาะในพื้นที่คลองลานพัฒนาและพื้นที่ใกล้เคียงเมื่อแนวร่วมทยอยออกจากป่าประกอบกับการพัฒนาเส้นทางคมนาคมและ การขยายอำนาจรัฐเข้าสู่พื้นที่ห่างไกล สถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่จึงค่อย ๆ ลดระดับลงและยุติลงในที่สุดจากสมรภูมิสู่ผืนป่าอนุรักษ์ ภายหลังความขัดแย้งสิ้นสุดลงพื้นที่ขุนน้ำเย็นและช่องเย็นได้เปลี่ยนบทบาทจากพื้นที่ยุทธศาสตร์ทางทหารมาเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่อนุรักษ์ทางธรรมชาติเมื่อมีการประกาศจัดตั้งอุทยานแห่งชาติแม่วงก์พื้นที่ซึ่งเคยเป็นแนวปฏิบัติการในอดีตจึงได้รับการฟื้นฟูและดูแลในฐานะแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญของประเทศ ปัจจุบัน ขุนน้ำเย็นกลายเป็นลานกางเต็นท์ท่ามกลางป่าดิบเขา ส่วนช่องเย็นกลายเป็นจุดชมทะเลหมอกและแหล่งดูนกที่มีชื่อเสียงที่สุดแห่งหนึ่งของภาคเหนือ ถนนสาย 1117 ที่เคยถูกสร้างขึ้นด้วยเหตุผลด้านความมั่นคงในอดีต ปัจจุบันสิ้นสุดที่บริเวณช่องเย็น
กิโลเมตรที่ 93 ขณะที่เส้นทางช่วงลึกเข้าไปในผืนป่าด้านในถูกธรรมชาติปกคลุมกลับคืนจนแทบไม่หลงเหลือสภาพเดิมแม้กาลเวลาจะลบเลือนร่องรอยของสมรภูมิไปมากแล้วแต่ขุนน้ำเย็นยังคงเป็นพื้นที่ที่สะท้อนให้เห็นถึงช่วงเวลาสำคัญของประวัติศาสตร์ไทยเป็นทั้งบทเรียนของความขัดแย้ง การพัฒนาเพื่อความมั่นคงและการเปลี่ยนผ่านจากพื้นที่การสู้รบสู่ผืนป่าอนุรักษ์อันสงบงามในปัจจุบันน่าคิดว่าหากวันนั้นไม่มีการตัดถนนสาย 1117 และไม่มีนโยบาย 66/23 ของพลเอกเปรม
บทสรุปของสมรภูมิขุนน้ำเย็นนี้จะจบลงอย่างไร?
คำสำคัญ : สมรภูมิขุนน้ำเย็น ช่องเย็น สงครามเย็น คำสั่ง6623 ถนนสาย1117
ที่มา : สำนักข่าวกาขาว
รวบรวมและจัดทำข้อมูล : กาญจนา จันทร์สิงห์
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มาหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2569). สมรภูมิขุนน้ำเย็น-ช่องเย็นป่าแม่วงก์. สืบค้น 12 ตุลาคม 2569, จาก https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=2435&code_db=610001&code_type=05
Google search
ลวดลายทุกฝีเข็มบน "งานผ้าปักอิ้วเมี่ยน" ที่สตรีในชุมชนบรรจงสร้างสรรค์ขึ้นมานั้น ไม่ได้ทำเพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่ล่าสุดในปี 2569 ได้รับการขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติอย่างเป็นทางการ ด้วยเอกลักษณ์การปักอันซับซ้อนจากด้านหลังผ้าเพื่อบันทึกปรัชญาความเชื่อและเรื่องราวของบรรพบุรุษผ่านแม่สีหลากสี เช่น แดง เหลือง น้ำเงิน เขียว ม่วง ดำ และขาว หนึ่งในลวดลายที่ทรงคุณค่าที่สุดคือ "ลายซม" (แปลว่า "คน") ลวดลายปักโบราณรูปร่างมนุษย์ที่มีหัว ลำตัว แขน ขา ซึ่งชาวเมี่ยนสืบทอดมาจากตำนานกำเนิดเผ่าพันธุ์อันว่าด้วย "ผันตาหู" เทพสุนัขมังกรผู้ปราบกบฏจนได้อภิเษกกับเจ้าหญิง ลายซมจึงถือเป็นลายบรรพบุรุษที่สตรีชาวเมี่ยนในกำแพงเพชรยังคงสืบทอดทักษะการปักอันละเอียดอ่อนนี้ไว้ได้อย่างสมบูรณ์แบบ จนกลายเป็นเครื่องแต่งกายประจำเผ่าที่มีมูลค่าและทรงคุณค่าทางศิลปะระดับสูง
เผยแพร่เมื่อ 14-09-2026 ผู้เช้าชม 27
ท่ามกลางผืนป่าภาคตะวันตกอันกว้างใหญ่ของประเทศไทย มีพื้นที่แห่งหนึ่งซึ่งในปัจจุบันเป็นเพียงลานกางเต็นท์เงียบสงบ รายล้อมด้วยป่าดิบเขาและสายหมอกตลอดทั้งปี แต่ในอดีตกลับเคยเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญของความขัดแย้งทางการเมืองและการทหารในยุคสงครามเย็น พื้นที่แห่งนั้นคือ "ขุนน้ำเย็น" บริเวณกิโลเมตรที่ 89 ของถนนสายคลองลาน–อุ้มผาง ในเขตอุทยานแห่งชาติแม่วงก์ จังหวัดกำแพงเพชร
เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 48
คลองลานเมืองคนงาม น้ำตกสวย เต็มไปด้วยไม้สัก อนุรักษ์วัฒนธรรมมากมี ของดีเครื่องเงิน อำเภอที่มีมรดกทางธรรมชาติและทิวทัศน์ที่งดงามที่สุด แห่งหนึ่งในโลก อำเภอที่มีความหลากหลายทางเผ่าพันธุ์มากที่สุดในประเทศไทย อำเภอที่มีความงดงามทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิตภูมิปัญญามากมาย คืออำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร อำเภอคลองลานจึงเป็นอำเภอที่น่าจะได้รับการเยี่ยมชมมากที่สุดอีกแห่งหนึ่งในประเทศไทย
เผยแพร่เมื่อ 12-02-2018 ผู้เช้าชม 2,025
จากการสืบค้น หลายร้อยปีที่ผ่านมามีชนกลุ่มหนึ่งเป็นชาวไทยภูเขา โดยเฉพาะชาวปะกาเกอะญอ อพยพมาจากประเทศพม่าและทางตอนใต้ของจีน เข้าไปตั้งถิ่นฐานทำมาหากินในบริเวณป่าลานต้นน้ำตกคลองลาน ซึ่งมีต้นลานขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก ต่อมาทางราชการได้อพยพชาวเขาคนกลุ่มลงมาจากต้นน้ำด้วยเหตุผลสำคัญทางความมั่นคงของชาติ ชาวไทยภูเขาโดยเฉพาะชาวกะเหรี่ยง ได้ใช้ต้นลาน ซึ่งมีอยู่จำนวนมากมามุงหลังคาบ้าน ทำฝาบ้าน จึงเป็นที่มาของชื่อบ้านคลองลาน และได้มาเป็นชื่ออำเภอคลองลานในปัจจุบัน
เผยแพร่เมื่อ 16-04-2020 ผู้เช้าชม 1,376
ไทดำหรือไตดำ (Black tai) เป็นกลุ่มชาติพันธ์ที่มีชื่อเรียกหลากหลาย เช่น โซ่ง ซ่ง ไทยโซ่ง ไทยซ่ง ลาวโซ่ง ลาวซ่ง ลาวทรงดำ และลาวพุงดำ โดยสันนิษฐานว่าไทดำเป็นชื่อเรียกแต่แรกเริ่ม ส่วนชื่อที่เรียก “ลาวโซ่ง” และ “ไทยทรงดำ” เป็นคำเรียกคนไทดำที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย ด้วยเป็นชนกลุ่มที่อพยพผ่านประเทศลาวเข้ามายังประเทศไทย ประกอบกับภาษาพูดที่ใช้มีความคล้ายคลึงกับภาษาพูดของคนลาว (กลุ่มนักศึกษาโครงการเรียนรู้ร่วมกันสรรค์สร้างชุมชน, 2547) ซึ่งคำว่า “โซ่ง” สันนิษฐานว่ามาจากคำว่า “ซ่วง” ซึ่งแปลว่า กางเกง เพราะชาวไทดำนิยมนุ่งกางเกงและสวมใส่เสื้อผ้าสีดำ (สันติ, 2557) หากแต่ในการอพยพเข้าประเทศไทยในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เรียกว่า “ไทย” นำหน้าชื่อกลุ่มชนหรือกลุ่มภาษา เพื่อการเน้นถึงความเป็นชาติและความเป็นไทย คนไทดำที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยจึงมักเรียกชนกลุ่มของตนเองว่า “ไทยทรงดำ” ตั้งแต่นั้นมา (จุรีวรรณ, 2554)
เผยแพร่เมื่อ 06-06-2022 ผู้เช้าชม 12,748
บนแผนที่ประเทศไทย มีถนนหลายสายที่เชื่อมผู้คน เมือง และชุมชนเข้าหากัน แต่มีถนนอยู่สายหนึ่ง ที่สร้างไปได้เพียงครึ่งทาง ก่อนจะหยุดนิ่งอยู่กลางผืนป่า หากขับรถจากอำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร มุ่งหน้าสู่อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ ถนนจะค่อย ๆ ไต่ระดับสูงขึ้นผ่านป่าเขาและหุบห้วยที่สลับซับซ้อน สองข้างทางเต็มไปด้วยต้นไม้ขนาดใหญ่ เฟิร์น มอส และสายหมอกที่ลอยปกคลุมยอดไม้แทบตลอดทั้งปี ปลายทางที่นักท่องเที่ยวรู้จักกันดีในวันนี้คือ "ช่องเย็น"
เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 53
ศูนย์พัฒนาราษฏรบนพื้นที่สูงจังหวัดกำแพงเพชร สังกัดกองพัฒนาสังคมกลุ่มเป้าหมายพิเศษ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มีภารกิจหน้าที่ดังนี้ ส่งเสริม สนับสนุนการพัฒนาศักยภาพและคุณภาพชีวิต ประสานความร่วมมือในการพัฒนาสังคม และจัดสวัสดิการให้พื้นที่รับผิดชอบ ส่งเสริม สนับสนุนโครงการหลวง โครงการพระราชดำริ โครงการพระธรรมจาริก หรือโครงการอื่นที่ได้รับมอบหมาย สำรวจและจัดทำข้อมูลพื้นฐาน และเป็นศูนย์การเรียนรู้และถ่ายทอดองค์ความรู้ การพัฒนาสังคมแลสวัสดิการบนพื้นที่สูงตามภูมิสังคม โดยยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการดำเนินงาน โดยกลุ่มเป้าหมายราษฏรบนพื้นที่สูงในจังหวัดกำแพงเพชร มีทั้งหมด 6 ชาติพันธุ์ ประกอบด้วย ม้ง เมี่ยน กะเหรี่ยง ลาหู่ ลีซู และลัวะ มีพื้นที่รับผิดชอบ จำนวน 6 อำเภอ คือ อ.คลองลาน อ.ปางศิลาทอง อ.โกสัมพีนคร อ.ขาณุวรลักษบุรี อ.คลองขลุง และ อ.เมืองกำแพงเพชร
เผยแพร่เมื่อ 20-05-2025 ผู้เช้าชม 784
กะเหรี่ยง เป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่ง เดิมอาศัยอยู่แถบบริเวณต้นแม่น้ำสาละวินของพม่า ต่อมาได้อพยพเข้าสู่ประเทศพม่าและประเทศไทย มีภาษาพูดเรียกว่า ภาษากะเหรี่ยง อยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ชาวกะเหรี่ยงมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวหลายอย่าง นอกเหนือจากภาษาพูดแล้ว ยังมีการแต่งกาย ศิลปะการแสดง และประเพณีต่างๆ อนึ่ง คำว่า “กะเหรี่ยง” นั้น บางท่านถือว่าเป็นคำไม่เหมาะสม เป็นการเรียกด้วยความดูถูก แต่ชาวกะเหรี่ยงในบางชุมชน ก็แนะนำตัวเองว่า กะเหรี่ยง มิได้เห็นเป็นคำไม่เหมาะสมหรือดูถูก
เผยแพร่เมื่อ 06-06-2022 ผู้เช้าชม 2,212
ย้อนกลับไปในวันที่พื้นที่แห่งนี้ยังเป็นป่าลึกไร้ชื่อ ป่าต้นน้ำตกคลองลานในอดีตเต็มไปด้วยต้นลานขึ้นหนาแน่นทั่วบริเวณ ชาวปกาเกอะญอที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ได้นำใบลานขนาดใหญ่มาใช้มุงหลังคาและทำฝาบ้าน กลายเป็นวิถีชีวิตที่ผูกพันแน่นแฟ้นระหว่างคนกับป่า จนเกิดชื่อ "บ้านคลองลาน" และชื่อนี้ก็เดินทางข้ามกาลเวลาจนกลายเป็นชื่ออำเภอคลองลานในวันนี้ แต่คลองลานในวันนั้นไม่ได้มีเพียงต้นลาน มันคือผืนป่าอันอุดมสมบูรณ์ที่เป็นบ้านของผู้คนหลากหลายกลุ่ม เมื่อเข้าสู่ยุคสัมปทานป่าไม้ ไม้มีค่าถูกลำเลียงออกจากป่า มีการตักน้ำมันยาง และผู้คนจากทั่วสารทิศเริ่มหลั่งไหลเข้ามาหาที่ทำกิน ป่าดงดิบที่เคยทึบครึ้มจึงค่อย ๆ เปลี่ยนโฉมหน้าไปทีละน้อย ต้นลานที่เคยมีก็หายไป และด้วยลักษณะของอุทยานแห่งชาติคลองลาน บนหน้าผาภูมิประเทศเป็นที่ราบ ตัวน้ำตกมีโขดหินและลานหินกว้าง จึงเกิดเป็นตำนานบทใหม่ของสายน้ำที่ไหลผ่านลานหิน
เผยแพร่เมื่อ 10-09-2026 ผู้เช้าชม 30