![]()
เปิดบันทึก 700 ปี ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร
เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้ชม 145
[16.4898664, 99.5135206, เปิดบันทึก 700 ปี ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร]
เปิดบันทึก 700 ปี “ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร”
ลำดับประวัติการก่อสร้าง การบูรณะ และเหตุการณ์สำคัญของศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร
(ราวพุทธศตวรรษที่ 19 – พุทธศักราช 2569)
1. ยุคสถาปนาเมืองและกำเนิดหลักเมืองโบราณ (ราวพุทธศตวรรษที่ 19–20) จากหลักฐานทางโบราณคดีของกรมศิลปากร สันนิษฐานว่า “หลักเมืองกำแพงเพชร” มีความเกี่ยวข้องกับการวางผังเมืองกำแพงเพชรในสมัยสุโขทัย ราวพุทธศตวรรษที่ 19–20 ซึ่งเป็นช่วงเดียวกับการก่อสร้างวัดพระแก้ว กำแพงเมือง และศาสนสถานสำคัญภายในเขตเมืองชากังราวตัวเสาหลักเมืองดั้งเดิมเป็น “เสาศิลาแลง” ทรงกระบอก ปักอยู่บริเวณด้านเหนือของวัดพระแก้ว ภายในเขตกำแพงเมืองเก่า โดยพื้นที่ดังกล่าวถือเป็นศูนย์กลางการปกครองและประกอบพิธีกรรมของเมืองในสมัยสุโขทัย แม้จะยังไม่พบหลักฐานจารึกที่ระบุปีการสร้างอย่างชัดเจน แต่จากรูปแบบผังเมืองและตำแหน่งที่ตั้ง นักโบราณคดีส่วนหนึ่งสันนิษฐานว่า หลักเมืองแห่งนี้อาจสร้างขึ้นในช่วงเดียวกับการพัฒนาเมืองกำแพงเพชรให้เป็น “เมืองลูกหลวง” ของอาณาจักรสุโขทัย ในระยะต่อมา ได้มีการสร้าง “เศียรเทพารักษ์” ประดิษฐานเหนือเสาหลักเมือง ตามคติความเชื่อเรื่องเทพผู้คุ้มครองบ้านเมือง ซึ่งเป็นคติที่พบในเมืองสำคัญหลายแห่งของไทย
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
รายงานสำรวจโบราณสถานเมืองกำแพงเพชร กรมศิลปากร
ฐานข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวชุมชน CBT Thailand
เอกสารประกอบการขึ้นทะเบียนอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร
________________________________________
2. หลักเมืองกำแพงเพชรในสมัยรัชกาลที่ 5 และรัชกาลที่ 6 (พุทธศักราช 2449 – ต้นพุทธศตวรรษที่ 25) ในปี ร.ศ. 125 หรือ พุทธศักราช 2449 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสหัวเมืองฝ่ายเหนือ และได้เสด็จมายังเมืองกำแพงเพชร โดยมีพระราชนิพนธ์ “ระยะทางเสด็จประพาสต้น ร.ศ. 125” กล่าวถึงสภาพเมืองเก่า โบราณสถาน และชุมชนภายในเมืองกำแพงเพชร ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าสถานที่สำคัญในเขตกำแพงเมือง รวมถึงบริเวณศาลหลักเมือง ยังคงปรากฏร่องรอยสำคัญอยู่ในขณะนั้น บันทึกท้องถิ่นบางฉบับระบุว่า ในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 อาคารศาลหลักเมืองเดิมอยู่ในสภาพทรุดโทรม หลังคาพังลงมาทับเสาหลักเมืองและเศียรเทพารักษ์ ทำให้สถานที่ดังกล่าวขาดการดูแลอยู่ระยะหนึ่ง ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) มีหลักฐานเกี่ยวกับการตรวจราชการหัวเมืองฝ่ายเหนือ และการกล่าวถึงสภาพโบราณสถานในกำแพงเพชร แม้ยังไม่พบข้อความที่กล่าวถึงศาลหลักเมืองโดยตรงอย่างชัดเจน แต่เอกสารดังกล่าวสะท้อนว่า เมืองกำแพงเพชรยังคงได้รับการรับรู้ในฐานะเมืองโบราณสำคัญขอ ภาคเหนือ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
พระราชนิพนธ์ “ระยะทางเสด็จประพาสต้น ร.ศ. 125”
เอกสารเสด็จตรวจราชการหัวเมืองฝ่ายเหนือ สมัยรัชกาลที่ 6
บันทึกประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจังหวัดกำแพงเพชร
________________________________________
3. การบูรณะสมัยหลวงมนตรีราช (พุทธศักราช 2472) พุทธศักราช 2472 รองอำมาตย์เอก หลวงมนตรีราช (หวาน) ซึ่งดำรงตำแหน่งอัยการจังหวัดกำแพงเพชรในขณะนั้น ได้ริเริ่มโครงการบูรณะศาลหลักเมืองขึ้นใหม่ หลังจากอาคารเดิมชำรุดทรุดโทรมมาเป็นเวลานาน การบูรณะครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากข้าราชการ พ่อค้า และประชาชนในจังหวัดกำแพงเพชร โดยก่อสร้างอาคารไม้ทรงไทยแบบ “จตุรมุข” ครอบเสาหลักเมืองศิลาแลงเดิม เพื่อป้องกันความเสียหายจากแดดและฝน
นอกจากนี้ ยังมีการอัญเชิญ “เจ้าหมื่นขุนศรีวรจักร” หรือ “เจ้าพ่อหลักเมือง” มาประดิษฐานร่วมกับเสาหลักเมืองเพื่อเป็นเทพารักษ์ประจำเมืองตามคติความเชื่อดั้งเดิม อาคารจตุรมุขสมัยหลวงมนตรีราชนับเป็นศาลหลักเมืองหลังแรกที่มีลักษณะเป็นอาคารถาวรชัดเจน และทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมพิธีกรรมของจังหวัดต่อเนื่องยาวนานกว่า 50 ปี
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
บันทึกประวัติศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร
เอกสารรวบรวมโดย อาจารย์สันติ อภัยราช
ข้อมูลท้องถิ่นมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร
________________________________________
4. เหตุการณ์โจรกรรมเศียรเทพารักษ์ และการสร้างเศียรองค์ใหม่ (พุทธศักราช 2488) ในปีพุทธศักราช 2488 ได้เกิดเหตุลักลอบตัด “เศียรเทพารักษ์” ซึ่งประดิษฐานอยู่เหนือเสาหลักเมืองศิลาแลงของศาลหลักเมืองกำแพงเพชร เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์ศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร เนื่องจากเศียรเทพารักษ์องค์เดิมถือเป็นสัญลักษณ์แห่งการคุ้มครองบ้านเมืองที่สืบทอดมาแต่สมัยโบราณ ภายหลังเกิดเหตุ หลวงปริวรรตวรวิจิตร (จันทร์ เจริญชัย) ผู้ว่าราชการจังหวัดกำแพงเพชรในขณะนั้น ได้ดำเนินการติดตามทรัพย์สินของทางราชการ และมีคำสั่งให้จัดสร้างเศียรเทพารักษ์องค์ใหม่ขึ้นทดแทนองค์เดิมที่สูญหาย เอกสารประวัติศาสตร์ท้องถิ่นระบุว่า ผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ปั้นเศียรเทพารักษ์องค์ใหม่ คือ “นายฉกาจ กุลสุ” ช่างฝีมือในพื้นที่จังหวัดกำแพงเพชร โดยการจัดสร้างครั้งนั้นได้รวบรวม “ดินศักดิ์สิทธิ์” จากสถานที่สำคัญหลายแห่ง ได้แก่ ยอดสูงสุดของเขาหลวง ใจกลางโบสถ์และเจดีย์เก่าในจังหวัดกำแพงเพชร เมืองสุโขทัย เมืองศรีสัชนาลัย จังหวัดพิษณุโลก จังหวัดตาก ดินจากพื้นที่ดังกล่าวถูกนำมาผสมเป็นมวลสารในการปั้นเศียรเทพารักษ์องค์ใหม่ ตามคติความเชื่อเรื่องการรวมพลังศักดิ์สิทธิ์ของหัวเมืองสำคัญในอดีต ภายหลังการจัดสร้างแล้วเสร็จ ได้มีการอัญเชิญเศียรองค์ใหม่ขึ้น ประดิษฐานเหนือเสาหลักเมืองแทนองค์เดิม และกลายเป็นองค์เทพารักษ์ที่ประชาชนชาวกำแพงเพชรเคารพสักการะสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม จากการตรวจสอบข้อมูลเอกสารท้องถิ่นและหลักฐานที่เผยแพร่ในปัจจุบัน ยังไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนเกี่ยวกับผลการสอบสวนทางคดี หรือการจับกุมผู้ลักลอบตัดเศียรเทพารักษ์ในครั้งนั้น จึงไม่สามารถยืนยันรายละเอียดทางคดีได้แน่ชัดในทางประวัติศาสตร์
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ทำเนียบผู้ว่าราชการจังหวัดกำแพงเพชร
ฐานข้อมูลท้องถิ่นศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร
บันทึกประวัติศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร
เอกสารสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดกำแพงเพชร พ.ศ. 2561
________________________________________
5. การก่อสร้างศาลหลักเมืองหลังปัจจุบัน (พุทธศักราช 2525–2527) ในปี พุทธศักราช 2525 นายเชาว์วัศ สุดลาภา ผู้ว่าราชการจังหวัดกำแพงเพชร พร้อมด้วยคณะกรรมการจัดสร้างศาลหลักเมือง ได้ดำเนินโครงการบูรณะครั้งใหญ่ โดยรื้อถอนอาคารไม้สมัยหลวงมนตรีราช และก่อสร้างอาคารหลังใหม่ตามแบบศิลปกรรมของกรมศิลปากร อาคารหลังใหม่เป็นสถาปัตยกรรมแบบ “จตุรมุขยอดปรางค์” ก่อสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก หันหน้าออกทั้งสี่ทิศ ภายในประดิษฐานเสาหลักเมืองไม้ชัยพฤกษ์ สูงประมาณ 2.29 เมตร ยอดเสาแกะสลักเป็นรูปพุ่มบิณฑ์ แม้จะมีการสร้างเสาหลักเมืองใหม่ แต่เสาศิลาแลงดั้งเดิมยังคงได้รับการเคารพในฐานะหลักฐานโบราณสำคัญของเมืองกำแพงเพชร วันที่ 16 เมษายน พุทธศักราช 2527 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะดำรงพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ในการทรงเจิมศาลหลักเมืองแห่งใหม่ ต่อมาในวันที่ 5 พฤษภาคม พุทธศักราช 2527 จังหวัดกำแพงเพชรได้ประกอบพิธีอัญเชิญเสาหลักเมืองและเศียรเทพารักษ์ขึ้นประดิษฐานอย่างเป็นทางการ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
เอกสารโครงการก่อสร้างศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร พ.ศ. 2525
หอจดหมายเหตุจังหวัดกำแพงเพชร
เอกสารกรมศิลปากร
________________________________________
6. ยุคการอนุรักษ์และบูรณะสมัยใหม่ (พุทธศักราช 2551–2560) ภายหลังศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชรใช้งานต่อเนื่องมายาวนานนับตั้งแต่การก่อสร้างอาคารจตุรมุขยอดปรางค์เมื่อพุทธศักราช 2527 สภาพอาคารเริ่มปรากฏร่องรอยเสื่อมสภาพจากอายุการใช้งานและสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะบริเวณผิวสีภายนอก ระบบไฟฟ้า และพื้นที่ประกอบพิธีโดยรอบ ในพุทธศักราช 2551 จังหวัดกำแพงเพชร ภายใต้การบริหารราชการของ นายระพี ผ่องบุพกิจ ผู้ว่าราชการจังหวัดกำแพงเพชรในขณะนั้น
ได้ดำเนินโครงการซ่อมแซมและปรับปรุงศาลหลักเมือง เพื่อรักษาสภาพอาคารและภูมิทัศน์โดยรอบให้เหมาะสมกับการเป็นศูนย์รวมประกอบพิธีสำคัญของจังหวัด การดำเนินงานในช่วงดังกล่าวประกอบด้วย การซ่อมแซมผิวอาคารและทาสีใหม่
การปรับปรุงระบบไฟฟ้าและแสงสว่าง การซ่อมแซมพื้นที่ลานประกอบพิธี การปรับปรุงภูมิทัศน์โดยรอบศาลหลักเมือง นอกจากนี้ จังหวัดกำแพงเพชรยังได้เริ่มวางแนวทางเชื่อมโยงพื้นที่ศาลหลักเมืองเข้ากับการพัฒนาเมืองเก่าและการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ ภายหลังอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโก ต่อมาในช่วงพุทธศักราช 2560 ได้มีการปรับปรุงภูมิทัศน์เพิ่มเติมอีกระยะหนึ่ง เพื่อรองรับกิจกรรมของจังหวัดและการท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น
โดยเฉพาะการติดตั้งระบบไฟส่องสว่างเพิ่มเติม การจัดระเบียบพื้นที่ประกอบพิธี และการดูแลสภาพแวดล้อมภายในเขตกำแพงแก้ว
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
รายงานการประชุมหัวหน้าส่วนราชการจังหวัดกำแพงเพชร พ.ศ. 2551
แผนพัฒนาจังหวัดกำแพงเพชร พ.ศ. 2551–2554
เอกสารประชาสัมพันธ์จังหวัดกำแพงเพชรเกี่ยวกับการปรับปรุงภูมิทัศน์เมืองเก่า
________________________________________
7. การบูรณะเชิงอนุรักษ์ครั้งใหญ่ (พุทธศักราช 2568–2569) ภายหลังการใช้งานต่อเนื่องเป็นเวลานานกว่า 40 ปี นับตั้งแต่การก่อสร้างอาคารศาลหลักเมืองหลังปัจจุบันเมื่อพุทธศักราช 2527 ได้ปรากฏร่องรอยความเสื่อมสภาพหลายประการ ทั้งบริเวณโครงสร้างอาคาร ผิวปูนปั้น ลวดลายตกแต่ง และองค์ประกอบศิลปกรรมภายในศาล ในช่วงต้นพุทธศักราช 2568 จังหวัดกำแพงเพชร ภายใต้การบริหารราชการของ นายชาธิป รุจนเสรี ผู้ว่าราชการจังหวัดกำแพงเพชร ได้แต่งตั้งคณะกรรมการอำนวยการบูรณะศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร เพื่อดำเนินการสำรวจและบูรณะศาลหลักเมืองอย่างเป็นระบบ สาเหตุสำคัญของการบูรณะในครั้งนี้ มาจากการตรวจพบว่า ผิวทองสมุกบริเวณเสาหลักเมืองเริ่มแตกร้าว ผิวองค์เจ้าพ่อหลักเมืองและเศียรเทพารักษ์เกิดการเสื่อมสภาพ ลวดลายปูนปั้นและคิ้วบัวบางส่วนเริ่มแตกร่อน ระบบไฟส่องสว่างและองค์ประกอบภูมิทัศน์โดยรอบเริ่มชำรุดจากอายุการใช้งาน จังหวัดกำแพงเพชรจึงได้ประสานความร่วมมือกับ สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านอนุรักษ์ศิลปกรรมของประเทศ เพื่อควบคุมและดำเนินงานบูรณะตามหลักวิชาการอนุรักษ์ การดำเนินงานประกอบด้วย การซ่อมแซมรอยแตกร้าวของเสาหลักเมืองและองค์เทพารักษ การปรับปรุงผิวทองสมุกและงานลงรักปิดทอง การซ่อมแซมลวดลายปูนปั้นและคิ้วบัวซุ้มประตู การปรับปรุงโครงสร้างอาคารบางส่วน การติดตั้งระบบไฟส่องสว่างใหม่ การปรับปรุงกำแพงแก้วและภูมิทัศน์โดยรอบ ภายหลังการบูรณะแล้วเสร็จ จังหวัดกำแพงเพชรได้จัดพิธีบวงสรวงสมโภชศาลหลักเมือง เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พุทธศักราช 2568 เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่บ้านเมืองและประชาชน ต่อมาในช่วงวันที่ 10–14 กุมภาพันธ์ พุทธศักราช 2569 จังหวัดกำแพงเพชรได้จัดงานมหรสพสมโภชศาลหลักเมือง ภายหลังการบูรณะครั้งใหญ่ โดยมีหน่วยงานราชการ ภาคเอกชน และประชาชนเข้าร่วมกิจกรรมเป็นจำนวนมาก
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ประกาศจังหวัดกำแพงเพชร เรื่องแต่งตั้งคณะกรรมการบูรณะศาลหลักเมือง พ.ศ. 2568
ข่าวประชาสัมพันธ์จังหวัดกำแพงเพชร พ.ศ. 2568
รายงานการดำเนินงานบูรณะศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร
ข้อมูลจากสำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร
เอกสารประชาสัมพันธ์งานสมโภชศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชร พ.ศ. 2569
ข้อควรระวังและคำชี้แจงในการศึกษาข้อมูลทางประวัติศาสตร์ (เรียบเรียงโดยสำนักข่าวกาขาว) "ข้อมูลที่ปรากฏในบทความนี้ เป็นการรวบรวมและสรุปความจากเอกสารทางราชการ บันทึกจดหมายเหตุ และรายงานสรุปประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจากหลายวาระและแหล่งที่มา เพื่อใช้เป็นพื้นฐานเบื้องต้นในการศึกษาลำดับเหตุการณ์การสร้างและบูรณะศาลหลักเมืองจังหวัดกำแพงเพชรเท่านั้น" สำนักข่าวกาขาวมีข้อแนะนำสำหรับผู้ที่สนใจนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ ดังนี้ ความหลากหลายของหลักฐาน: ข้อมูลทางประวัติศาสตร์อาจมีการเปลี่ยนแปลงหรือมีการค้นพบหลักฐานใหม่ (เช่น จารึก หรือเอกสารตัวเขียน) ที่อาจทำให้การตีความในอนาคตเปลี่ยนแปลงไป ผู้อ่านจึงควรใช้ข้อมูลนี้เป็น "แนวทาง" มิใช่ "ข้อยุติ"
การอ้างอิงเชิงวิชาการ: สำหรับผู้ที่ต้องการนำไปใช้ในการอ้างอิงทางวิชาการ หรือการจัดทำเอกสารทางการ สำนักข่าวขอแนะนำให้ท่านเข้าศึกษาและตรวจสอบจาก "เอกสารปฐมภูมิ" (เช่น เอกสารจดหมายเหตุฉบับจริง หรือรายงานการบูรณะของกรมศิลปากร) โดยตรง ณ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ หรือหน่วยงานต้นสังกัดที่ระบุไว้ในแหล่งอ้างอิง ริบทของช่วงเวลา: ข้อมูลบางประการอาจถูกบันทึกภายใต้บริบทและระเบียบปฏิบัติราชการในยุคนั้นๆ การนำไปศึกษาต่อจะช่วยให้เห็นภาพรวมที่กว้างขวางและลึกซึ้งยิ่งขึ้น สำนักข่าวกาขาวมีความมุ่งหวังให้ข้อมูลชุดนี้เป็น "จุดเริ่มต้น" ในการสร้างความสนใจต่อประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และสนับสนุนให้เกิดการค้นคว้าต่อยอดเพื่อความถูกต้องแม่นยำทางประวัติศาสตร์สืบไป
คำสำคัญ : ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร กำแพงเพชร ประวัติศาสตร์กำแพงเพชร มรดกโลกกำแพงเพชร ชาวกำแพงเพชร
ที่มา : สำนักกาข่าว
รวบรวมและจัดทำข้อมูล : กาญจนา จันทร์สิงห์
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มาหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2569). เปิดบันทึก 700 ปี ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร. สืบค้น 18 พฤศจิกายน 2569, จาก https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=2411&code_db=610001&code_type=01
Google search
หากพูดถึงตลาดสดที่อยู่คู่กับตัวเมืองกำแพงเพชรมายาวนาน "ตลาดศูนย์การค้ากำแพงเพชร" ถือเป็นชื่อที่คนในพื้นที่คุ้นเคยกันเป็นอย่างดี แต่เบื้องหลังตลาดแห่งนี้ไม่ได้เริ่มต้นจากการเป็นตลาด หากย้อนกลับไปก่อนการก่อสร้าง พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นที่ตั้งของ วัดตอหม้อ ซึ่งเป็นวัดร้างมาก่อน โดยมีวัดใกล้เคียงล้อมรอบ ทั้งฝั่งตะวันออกอย่างวัดทุ่งสวน วัดน้อย และวัดคูยาง และฝั่งตะวันตกอย่างวัดท่าจีน วัดเจดีย์พงษ์ วัดบาง วัดท่าเสด็จ (ปัจจุบันคือวัดเสด็จ) วัดเทพโมฬี และวัดชีนางเกา การเปลี่ยนพื้นที่จากศาสนสถานร้างมาเป็นตลาดและอาคารพาณิชย์ จึงเป็นอีกตัวอย่างหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงพื้นที่เมืองกำแพงเพชรในช่วงที่เมืองกำลังขยายตัวและต้องการศูนย์กลางการค้าแห่งใหม่
เผยแพร่เมื่อ 10-09-2026 ผู้เช้าชม 94
ความขัดแย้งที่นำไปสู่จุดจบของนครรัฐกำแพงเพชรในฐานะรัฐอิสระเริ่มต้นขึ้นจากเหตุการณ์ในอาณาจักรล้านนา เมื่อต้นรัชกาลพระเจ้าติโลกราชเกิดความขัดแย้งกับพระอนุชาของพระองค์เอง เจ้าเมืองเทิงจึงถือโอกาสลอบส่งหนังสือไปชักชวนสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 แห่งอยุธยาให้ยกทัพขึ้นไปยึดครองล้านนาเสียเลย เหตุการณ์นี้นำไปสู่สงครามตีเมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ. 1985/1986 ซึ่งนครรัฐกำแพงเพชรและเมืองเหนืออื่นๆ ต้องส่งกำลังเข้าร่วมรบด้วย บันทึกเล่าว่าหนึ่งในพระยาผู้ปกครองเมืองถึงกับนำช้างศึกเข้าชนกับทัพช้างของเมืองพะเยา แต่ก็ไม่สามารถเอาชนะได้ จนต้องให้พระยายุทธิษเฐียรแห่งสองแควยกกำลังเข้าช่วยเหลือ
เผยแพร่เมื่อ 08-09-2026 ผู้เช้าชม 89
ชื่อเมืองที่ปรากฏในจารึกสุโขทัย พงศาวดารอยุธยา และเอกสารโบราณหลายฉบับ แต่จนถึงวันนี้ นักวิชาการยังไม่สามารถตอบได้อย่างเด็ดขาดว่า ชากังราวคือกำแพงเพชรจริง หรือเป็นเมืองอีกแห่งหนึ่งที่เลือนหายไปจากหน้าประวัติศาสตร์
เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 119
ในยุคแรกของบ้านโคนนั้น มีเรื่องราวที่กล่าวถึงชุมชนบ้านโคนในหลักศิลาจารึกสุโขทัยและในตำนาน “ ชินกาลมาลีปกรณ์ “ มีข้อความระบุว่าบ้านโคน ยังมีชายหนุ่มรูปงามมีกำลังมาก ท่องเที่ยวอยู่ในป่า มีนางเทพธิดาองค์หนึ่งเห็นชายคนนั้นแล้วใคร่อยากร่วมสังวาสด้วย จึงแสดงมารยาหญิง ชายคนนั้นก็ร่วมสังวาสกับเทพธิดาองค์นั้น จึงเกิดบุตรชาย และบุตรชายคนนั้นก็มีกำลังมาก รูปงาม เพราะฉะนั้นชาวบ้านทั้งปวงจึงพร้อมใจกันทำราชาภิเษกบุตรชายนั้น…. ครองราชสมบัติในเมืองสุโขทัย ปรากฏพระนามในครั้งนั้นว่า “ โรจราจ “ บ้านโคนเป็นชุมชนที่เก่าแก่มากในทางประวัติศาสตร์เกิดมานานกว่า 700 ปีมาแล้ว สภาพทางภูมิศาสตร์มีความอุดมสมบูรณ์ มีแม่น้ำปิงไหลผ่านเหมาะต่อการทำมาหากิน ชุมชนบ้านโคนเดิมตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำปิงฝั่งตะวันออก
เผยแพร่เมื่อ 03-04-2019 ผู้เช้าชม 4,010
สมเด็จพระไชยราชาธิราช เป็นพระโอรสของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ต่างพระมารดาของสมเด็จพระบรมหน่อพุทธางกูร ซึ่งพระมารดานั้นเป็นเชื้อสายราชวงศ์เชียงราย ได้รับแต่งตั้งเป็นพระไชยราชา ตำแหน่งพระมหาอปุราชาครองเมืองพิษณุโลก ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2077 พระชนมายุ 19 พรรษา ได้ยกทัพจากเมืองพิษณุโลกเข้ายึดอำนาจจากสมเด็จพระรัษฎาธิราชกุมาร พระนัดดา ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์กรุงศรีอยุธยา ทรงพระนามว่า สมเด็จพระไชยราชาธิราช เหตุการณ์ในรัชสมัยของสมเด็จพระไชยราชาธิราชที่เกี่ยวข้องกับเมืองกำแพงเพชร ปรากฎหลักฐานจากพระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์
เผยแพร่เมื่อ 25-02-2020 ผู้เช้าชม 10,251
เมืองนครชุม เป็นเมืองโบราณ เดิมเป็นเมืองอิสระ มีกษัตริย์ปกครองตนเอง มีกำแพงเมืองใหญ่ก่อนร่วมอาณาจักรกับสุโขทัย สถาปนามาก่อนพุทธศักราช ๑๘๐๐ ได้ยกฐานเป็นเมืองลูกหลวงของอาณาจักรสุโขทัย (เมืองลูกหลวงหมายถึง เมื่อพระมหากษัตริย์สุโขทัยมีราชโอรสจะส่งมาปกครอง) เมืองนครชุมเจริญรุ่งเรืองสูงสุด ในสมัยของพญาลิไทกษัตริย์แห่งกรุงสุโขทัย โดยเสด็จมาเมืองนครชุม และสถาปนา พระบรมสาริกธาตุ และพระศรีมหาโพธิ์ขึ้นที่เมืองนครชุมแห่งนี้ เมืองนครชุมเจริญรุ่งเรืองถึงราว พุทธศักราช ๒๐๐๐ เกิดน้ำกัดเซาะรวมทั้งเกิดไข้ป่าและโรคระบาด ทำให้เมืองนครชุม ถึงกาลล่มสลาย
เผยแพร่เมื่อ 17-04-2020 ผู้เช้าชม 4,794
ท่ามกลางความยิ่งใหญ่ของแนวกำแพงเมืองโบราณที่ก่อด้วยอิฐศิลาแลงก้อนโตของอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร มีโบราณสถานแห่งหนึ่งที่ซ่อนตัวอยู่เงียบๆ แต่กลับเปี่ยมไปด้วยเรื่องเล่าที่น่าค้นหา สถานที่นั้นคือ "ประตูผี" ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของศาลหลักเมืองกำแพงเพชร ประตูเก่าแก่บานนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ทางผ่านเข้าออกธรรมดา แต่เบื้องหลังชื่อที่ชวนขนลุกคือสิ่งสะท้อนวิถีชีวิตและคติความเชื่อของคนในอดีตได้อย่างชัดเจน ที่มาของชื่อประตูผี เกิดจากกฎเหล็กและธรรมเนียมโบราณที่คนรุ่นก่อนยึดถือร่วมกันอย่างเคร่งครัด โดยมีความเชื่อว่า ห้ามนำศพของสามัญชนที่เสียชีวิตภายในเมืองมาทำพิธีเผาหรือฝังไว้ในเขตกำแพงเมืองอย่างเด็ดขาด เพื่อรักษาความบริสุทธิ์และเป็นสิริมงคลให้แก่ตัวเมือง ประตูแห่งนี้จึงถูกกำหนดให้เป็นช่องทางพิเศษเพียงช่องทางเดียว สำหรับใช้เคลื่อนย้ายและลำเลียงศพผู้เสียชีวิตออกจากตัวเมือง เพื่อนำไปประกอบพิธีกรรมทางศาสนาต่อยังพื้นที่ป่าช้านอกกำแพงเมือง
เผยแพร่เมื่อ 14-10-2026 ผู้เช้าชม 120
จังหวัดกำแพงเพชร เป็นเมืองโบราณที่สำคัญยิ่ง มาตลอดยุคสมัย และเกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ไทยมาโดยตลอด อาจนับตั้งแต่ พระร่วงโรจนราช กษัตริย์ต้นราชวงศ์พระร่วง
จากตำนานชินกาลมาลีปกรณ์ว่ามาจากบ้านโคน เมืองคณฑี จังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งชาวบ้านโคนถือกันว่าเป็นเรื่องสำคัญมาก แม้ตำนานท้าวแสนปม ได้กล่าวถึงท้าวแสนปมเป็นพระราชบิดาของ พระเจ้าอู่ทอง ปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา..เป็นความเชื่อทั้งสองเรื่องที่คู่กับจังหวัดกำแพงเพชรเล่าขานสืบต่อกันมาช้านาน…ว่าปฐมกษัตริย์ทั้งกรุงสุโขทัย และอยุธยามาจากกำแพงเพชรทั้งสองพระองค์ …. จากตำนานสิงหนวติกุมาร ฉบับสอบค้น ของนายมานิต วัลลิโภดม ได้กล่าวถึงกำแพงเพชรที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์หลายตอน
เผยแพร่เมื่อ 21-01-2020 ผู้เช้าชม 4,311
นุชนิยม (อักษรโรมัน NUJANIYAMA) เป็นสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 4787 ในรัชสมัยองค์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ผู้ขอพระราชทานนามสกุลคือ พระกำแหงสงคราม (ฤกษ์ นุชนิยม) กรมการพิเศษ จังหวัดลำปาง ตอนที่ขอพระราชทานนามสกุลนั้น พระกำแหงสงคราม ได้ขอไปให้ใช้คำว่า “ราม” นำหน้า แต่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เห็นว่ามีผู้ใช้คำนำหน้า “ราม” แล้วหลายสกุล กอปรกับเห็นว่า พระกำแหงสงครามได้ทำคุณงามความดีให้กับแผ่นดิน ในการปราบศึกฮ่อ ในรัชสมัยรัชกาลที่ 5 และมีเชื้อสายของพระยารามรณรงค์สงคราม (นุช)
เผยแพร่เมื่อ 03-03-2020 ผู้เช้าชม 7,773
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช “ ในหลวง” ผู้เป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทย ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่ครองราชย์ยาวนานที่สดุในโลก ได้ทรงอุทิศพระวรกายพระราชหฤทัย และพระสติปัญญา บำเพ็ญพระราชกรณียกิจทั้งปวง เพื่ออาณาประชาราษฎร์ของพระองค์อย่างมากมายมหาศาล จนยากยิ่งที่จะหาพระมหากษัตริย์พระองค์ใดในโลกมาเทียบเคียงได้ ดังนั้นในโอกาสมหามงคล จึงขอนำเรื่องราวแห่งความปลื้มปิติมาน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่านที่มีต่อชาวกำแพงเพชรด้วยการเสด็จถึง 3 ครั้ง ตลอดระยะเวลากว่า 69 ปีที่ครองราชย์ เป็นช่วงเวลาที่พระองค์ทรงงานอย่างไม่เคยว่างเว้น และทรงประกอบพระราชกรณียกิจที่พร้อมทั้งความบริสุทธิ์และบริบูรณ์ตลอด 69 ปีที่ผ่านมา
เผยแพร่เมื่อ 18-02-2020 ผู้เช้าชม 3,176
