ลายผ้าปักชาวเมี่ยน หรือ เย้า (Yao)
เผยแพร่เมื่อ 20-05-2025 ผู้ชม 375
[16.2587052, 99.0719558, ลายผ้าปักชาวเมี่ยน หรือ เย้า (Yao)]
ชาวเมี่ยน หรือเย้า เป็นชนชาติที่อยู่ในกลุ่มตระกูลภาษาออสโตร-ไทย สาขาแม้ว-เย้า มีประวัติความเป็นมาช้านานตั้งแต่สมัยสงครามกลางเมืองในประเทศจีนเมื่อประมาณสองพันปีมาแล้ว จากนั้นได้อพยพลงมาสู่ทางใต้เข้าสู่ประเทศเวียดนาม ประเทศลาว และประเทศไทย ตามลำดับ
เสื้อผ้า
จากตำนานที่บันทึกไว้ในหนังสือเดินทางข้ามเขตภูเขา (เกีย เซ็น ป้อง) ที่เย้าได้คัดลอกกันต่อ ๆ มาจนถึงในทุกวันนี้ ระบุให้ลูกหลานเย้าปกปิดร่างกายของผันหู ผู้ให้กำเนิดของเย้าโดยใช้เสื้อลายห้าลีคลุมร่าง เข็มขัดรัดเอว ผ้าเช็ดหน้าลายดอกไม้ผูกที่หน้าผาก กางเกงลายปิดก้น ผ้าลายสองผืนปิดที่ขา จากตำนานนี้เองทำให้เย้าใช้เสื้อผ้าคาดเอว ผ้าโพกศีรษะ และกางเกงที่ปักด้วยสีห้าสี
การปักลาย
ในการปักลาย เย้าจะจับผ้าและจับเข็มแตกต่างกับคนไทยพื้นราบ เย้าจะปักผ้าจากด้านหลังผ้าขึ้นมายังด้านหน้าของผ้า เย้าจึงต้องจับผ้าให้ด้านหน้าคว่ำลง โดยใช้หัวแม่มือจับข้างบน (ด้านหลังของผ้า) แล้วใช้นิ้วมือทั้งสี่นิ้วรองข้างไว้ข้างล่าง (ด้านหน้าของผ้า) ส่วนการจับเข็มเย้าจะใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้จับตรงจุดกึ่งกลางของเข็ม และวางนิ้วกลางอยู่หน้านิ้วชี้ การปักลายผ้าส่วนใหญ่เย้าจะใช้เข็มสอดจากด้านบนลงมาแล้วสอดเส้นด้ายทะแยงขึ้นมาด้านบน โดยให้เข็มทำมุมกับผ้าแคบที่สุด แล้วจึงดึงเข็มขึ้นเพื่อปักเข็มใหม่ เมื่อปักเสร็จแต่ละแถวแล้วก็จะม้วนและใช้ผ้าห่อไว้อีกชั้นหนึ่งเพื่อป้องกันสิ่งสกปรกต่าง ๆ
ในการปักลายเสื้อผ้าเพื่อใช้ทำเป็นเครื่องแต่งกายและของใช้ตามจารีต ประเพณี เย้ามีวิธีการปักลาย 4 แบบ ดังนี้ คือ
1. การปักลายเล้น (กิ่ว กิ่ว)
2. การปักลายขึ้น (โฉ่ง เกียม)
3. การปักลายกากบาท (โฉ่ง ทิว)
4. การปักไขว้ (โอง ดับ ยับ)
คำสำคัญ : ลายผ้าปัก ชาวเมี่ยน เย้า
ที่มา : ศูนย์วัฒนธรรมชาวเขาจังหวัดกำแพงเพชร
รวบรวมและจัดทำข้อมูล : กาญจนา จันทร์สิงห์
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มาหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2568). ลายผ้าปักชาวเมี่ยน หรือ เย้า (Yao). สืบค้น 5 กันยายน 2569, จาก https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=2287&code_db=610007&code_type=05
Google search
ปั้นโต๊วโต่ว เป็นภาษาชนเผ่าม้ง ความหมายในภาษาไทย หมายถึง ฝักถั่วเรียก ขานชื่อลายตาม ลักษณะของงานปักที่ดูคล้ายฝักถั่วแขก ซึ่งเป็นพืชผักพื้นบ้านที่ชาวม้งมักจะปลูกผสมอยู่ในไร่กาแฟ เพื่อนำมารับประทานกันในครอบครัว มักนิยมนำไปเป็นลวดลายบนผ้าสี่เหลี่ยมผืนเล็ก ที่เรียกว่าดั๊กฉ่อ ที่ติดประดับอยู่บริเวณด้านหลังปกเสื้อของขุดแต่งกายประจำเผ่าผู้หญิงเผ่าม้ง
เผยแพร่เมื่อ 21-05-2026 ผู้เช้าชม 72
ลายเท้าช้าง เป็นลวดลายที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ส่งต่อมาอีกที ทำให้ลวดลายและเอกลักษณ์ที่ปักขี้นเป็นการผสมผสานลวดลาย เพื่อให้เกิดลายผ้าที่สวยงาม
เผยแพร่เมื่อ 14-07-2026 ผู้เช้าชม 31
ลายดอกไม้ เป็นลวดลายที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ส่งต่อมาอีกที ทำให้ลวดลายและเอกลักษณ์ที่ปักขี้นเป็นการผสมผสานลวดลาย เพื่อให้เกิดลายผ้าที่สวยงาม
เผยแพร่เมื่อ 14-07-2026 ผู้เช้าชม 31
ศูนย์หัตถกรรมชาวเขาคลองลานตั้งอยู่หมู่บ้านบ้านคลองลาน ตำบลคลองลานพัฒนา บริเวณปากทางเข้าอุทยานแห่งชาติน้ำตกคลองลานห่างจากตัวจังหวัดกำแพงเพชร 55 กิโลเมตร ศูนย์นี้จัดตั้งขึ้นเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้ชาวเขาเผ่าต่างๆ อันได้แก่เผ่าม้ง เย้า ลีซอ มูเซอและกะเหรี่ยง ซึ่งอาศัยอยู่ในเขตอำเภอคลองลานและอำเภอคลองขลุง มีรายได้และยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ให้ดีขึ้นตลอดจนเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวสู่แหล่งท่องเที่ยวในเขตอำเภอคลองลาน โดยนำสินค้าของที่ระลึกและผลิตภัณฑ์ของแต่ละเผ่ามาจำหน่ายเช่น เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายของชาวเขา เครื่องประดับประเภทต่างๆ ที่ทำจากเงิน มีการสาธิตการทำเครื่องประดับจากเงินให้นักท่องเที่ยวได้ชมด้วยศูนย์นี้อยู่ภายใต้การดูแลของศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดกำแพงเพชร
เผยแพร่เมื่อ 16-08-2020 ผู้เช้าชม 1,957
เริ่มต้นจากตอนที่ป้าดำได้ไปช่วยงานพี่สาวที่ทุ่งโพธิ์ทะเล แล้วไปเห็นคนที่นั่น กำลังสานตะกร้ายางพาราอยู่เลยเกิดความสนใจ จึงเรียนรู้ จากการได้ศึกษาจากบ้านทุ่งโพธิ์ทะเลแล้วประมาณ 5-6 วัน ได้ขอซื้อโครงจักสานมา กลับมาลองฝึกเองที่บ้าน พอสานเป็นก็เริ่มหาซื้อโครงมากขึ้น และเริ่มสอนในหมู่บ้านโดยการสอนไม่คิดค่าใช้จ่าย และเมื่อปี พ.ศ.2552 ได้มีองค์การบริหารส่วนตำบลมาลงพื้นที่ จึงได้ให้ป้าดำเป็นผู้ก่อตั้งกลุ่มจักสานยางพาราขึ้นมา เพื่อสอนให้คนในชุมชนมีอาชีพ
เผยแพร่เมื่อ 16-08-2020 ผู้เช้าชม 1,378
ลายดอกไม้ใหญ่ เป็นลวดลายที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ส่งต่อมาอีกที ทำให้ลวดลายและเอกลักษณ์ที่ปักขี้นเป็นการผสมผสานลวดลาย เพื่อให้เกิดลายผ้าที่สวยงาม
เผยแพร่เมื่อ 14-07-2026 ผู้เช้าชม 24
ลายดอกไม้เล็ก เป็นลวดลายที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ส่งต่อมาอีกที ทำให้ลวดลายและเอกลักษณ์ที่ปักขี้นเป็นการผสมผสานลวดลาย เพื่อให้เกิดลายผ้าที่สวยงาม
เผยแพร่เมื่อ 14-07-2026 ผู้เช้าชม 25
ลายจั่วหลังคา เป็นลวดลายที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ส่งต่อมาอีกที ทำให้ลวดลายและเอกลักษณ์ที่ปักขี้นเป็นการผสมผสานลวดลาย เพื่อให้เกิดลายผ้าที่สวยงาม
เผยแพร่เมื่อ 14-07-2026 ผู้เช้าชม 27
ผ้าปักชาติพันธุ์ม้งหรือแม้ว (HMONG) เอกลักษณ์และศิลปะการสร้างลวดลายบนผืนผ้าของเผ่าม้ง ลวดลายบนผืนผ้าม้ง และเทคนิคการสร้างสรรค์ลวดลายประกอบด้วย 3 เทคนิคหลัก ๆ ได้แก่ส การปัก การเย็บติด และการเขียนเทียน โดยทั้ง 3 เทคนิคนั้นแม้จะมีอุปกรณ์ ขั้นตอน หรือวิธีทำที่แตกต่างกัน แต่หลักสำคัญที่ปรากฏให้เห็นจนเป็นเอกลักษณ์เดียวกันในม้งทุกกลุ่ม คือ ความละเอียดของชิ้นงาน การปัก การเย็บ หรือการเขียนลวดลายต่อเนื่องจนเต็มแน่นตลอดผืนผ้า ประกอบด้วยลายหลัก ลายประกอบเล็กน้อย ต่างสีสันลดหลั่นกันไปจนเต็มตลอดผืนผ้า รวมทั้งงานปักม้งไม่นิยมการเว้นที่ว่างโล่งบนผืนผ้าอย่างไร้ความหมาย กลายเป็นเอกลักษณ์ศิลปะลวดลายที่มีเส้นลวดลายงดงามที่สะดุดตา
เผยแพร่เมื่อ 20-05-2025 ผู้เช้าชม 562
ลายดอกไม้ เป็นลวดลายที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ส่งต่อมาอีกที ทำให้ลวดลายและเอกลักษณ์ที่ปักขี้นเป็นการผสมผสานลวดลาย เพื่อให้เกิดลายผ้าที่สวยงาม
เผยแพร่เมื่อ 14-07-2026 ผู้เช้าชม 24