กำแพงเพชร ในวันที่ต้องเปิดประตูรับผู้รุกราน

กำแพงเพชร ในวันที่ต้องเปิดประตูรับผู้รุกราน

เผยแพร่เมื่อ 14-09-2026 ผู้ชม 77

[16.3833469, 99.2020379, กำแพงเพชร ในวันที่ต้องเปิดประตูรับผู้รุกราน]

กำแพงเพชร ในวันที่ต้องเปิดประตูรับผู้รุกราน
        หากเรามีโอกาสได้ไปเยือนอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร สิ่งแรกที่สะดุดตาคือแนวกำแพงเมืองอันแข็งแกร่งที่ก่อขึ้นจากศิลาแลงแผ่นหนา ตัวเมืองโบราณแห่งนี้ถูกออกแบบและจัดวางชัยภูมิไว้อย่างชาญฉลาด จนได้รับนามอันยิ่งใหญ่เพื่อประกาศความเกรงขามดั่งเพชรที่ไม่มีวันพังทลาย โดยทำหน้าที่เป็นหน้าด่านและยุทธศาสตร์สำคัญในการปกป้องราชธานีจากศึกเหนือเสือใต้ แต่อย่างไรก็ตาม ในกระแสธารของประวัติศาสตร์อันยาวนาน ปราการที่ขึ้นชื่อว่าแข็งแกร่งที่สุดแห่งนี้ ก็เคยผ่านความผันผวนและต้องเปิดประตูเมืองให้กับกองทัพผู้รุกรานมาแล้วถึง 5 ครั้งสำคัญ ซึ่งแต่ละครั้งล้วนทิ้งบทเรียนและร่องรอยการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เอาไว้
         จุดเริ่มต้นของหน้าประวัติศาสตร์ความผันผวนเกิดขึ้นในยุคศึกสายเลือดช่วงปี พ.ศ. 1921 เมื่อ "สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1" หรือขุนหลวงพะงั่ว กษัตริย์นักรบผู้เก่งกล้าแห่งกรุงศรีอยุธยา ทรงต้องการขยายอำนาจและรวมแผ่นดินให้เป็นหนึ่งเดียว จึงได้ทรงกรีฑาทัพขึ้นเหนือมาปิดล้อมเมือง ยุทธการครั้งนี้กินเวลานานและมีการตั้งรับอย่างเหนียวแน่น ฝ่ายอยุธยาต้องยกทัพมาล้อมถึง 4 ครั้ง จนในที่สุดพระมหาธรรมราชาที่ 2 ทรงประเมินสถานการณ์แล้วว่าหากดึงดันรบต่อไปจะเกิดความสูญเสียแก่ไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน จึงทรงตัดสินพระทัยเปิดประตูเมืองออกมายอมจำนน นับเป็นครั้งแรกที่เมืองแกร่งแห่งนี้ต้องเปลี่ยนฐานะ และกลายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้สุโขทัยต้องเข้ามาอยู่ภายใต้ร่มเงาอำนาจของอยุธยาอย่างเต็มตัว
         เวลาผ่านไปเกือบร้อยปี ในปี พ.ศ. 2004 เมืองกำแพงเพชรต้องเผชิญกับบททดสอบครั้งใหญ่อีกครั้งจากความขัดแย้งระหว่างสองอาณาจักร เมื่อ "พระเจ้าติโลกราช" มหาราชผู้เก่งกล้าแห่งแดนล้านนา ทรงนำกองทัพอันยิ่งใหญ่ลงมาบุกโจมตีเพื่อหวังยึดครองหัวเมืองฝ่ายเหนือของอยุธยา ในศึกครั้งนั้น กองทัพล้านนาได้ใช้กลยุทธ์การโจมตีอย่างเป็นระบบ จนสามารถหักเอาป้อมค่ายและกำแพงเมืองชั้นนอกของกำแพงเพชรไปได้บางส่วน สร้างความหวั่นวิตกไปถึงราชธานี จนทำให้สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถต้องทรงตัดสินพระทัยยกทัพหลวงจากกรุงศรีอยุธยาขึ้นมาบัญชาการรบด้วยพระองค์เองเพื่อกู้สถานการณ์และผลักดันกองทัพล้านนาให้ถอยร่นกลับไป เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่ากำแพงเพชรคือจุดยุทธศาสตร์ที่ใครก็อยากครอบครอง
         เมื่อเข้าสู่ยุคที่ราชวงศ์ตองอูของพม่าเรืองอำนาจสูงสุด ชัยภูมิของกำแพงเพชรก็กลายเป็นเป้าหมายสำคัญในฐานะ "อู่ข้าวอู่น้ำ" ในสงครามพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ พ.ศ. 2091 หลังจากกองทัพพม่าถอยร่นกลับมาจากยุทธการที่กรุงศรีอยุธยา (คราวที่สมเด็จพระสุริโยทัยขาดคอช้าง) ข้าศึกได้เคลื่อนพลขึ้นมาทางเหนือและเข้าควบคุมเมืองกำแพงเพชรไว้เพื่อใช้เป็นพื้นที่พักพลและสะสมเสบียงอาหารอันอุดมสมบูรณ์ เนื่องจากเมืองนี้ตั้งอยู่ริมแม่น้ำปิงและมีทรัพยากรป่าไม้รวมถึงข้าวปลาอาหารมากมาย พม่าได้ทำการควบคุมตัวพระราชโอรสและขุนนางระดับสูงของไทยไว้เป็นตัวประกันในการเจรจาสงบศึก ถือเป็นอีกครั้งที่ชัยภูมิอันยอดเยี่ยมของเมืองกลับกลายเป็นแรงดึงดูดให้ข้าศึกเข้ามาตะครุบไว้
         ประวัติศาสตร์หมุนเวียนมาถึงช่วงเวลาก่อนการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2308 เมื่อกองทัพพม่าสายเหนือภายใต้การนำของ "เนเมียวสีหบดี" ได้สั่งเคลื่อนพลจำนวนหลายหมื่นนายทะลวงผ่านหัวเมืองเหนือลงมา ในเวลานั้นเมืองกำแพงเพชรกำลังขาดแคลนกำลังพลและอาวุธยุทโธปกรณ์อย่างหนักเนื่องจากต้องส่งกำลังบางส่วนไปช่วยป้องกันราชธานี ทำให้เมืองไม่สามารถต้านทานกองทัพขนาดใหญ่ได้และถูกเข้ายึดครองโดยง่าย กองทัพพม่าได้เปลี่ยนเมืองกำแพงเพชรให้กลายเป็นค่ายทหารระยะยาว บังคับให้ชาวเมืองร่วมกันต่อเรือรบและระดมเสบียงกรังจำนวนมหาศาลเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการลงไปตั้งรับและล้อมกรุงศรีอยุธยาจนนำไปสู่การล่มสลายในเวลาต่อมา
          หน้าประวัติศาสตร์คราวย่อยยับที่สุดเกิดขึ้นในสมัยกรุงธนบุรี ปี พ.ศ. 2318 เมื่อ "อะแซหวุ่นกี้" แม่ทัพผู้เจนศึกของพม่ายกทัพใหญ่ผ่านทางด่านแม่ละเมา พระยาสุรบดินทร์เจ้าเมืองกำแพงเพชรในขณะนั้นเล็งเห็นว่ากำลังพลฝ่ายตนมีน้อยเกินกว่าจะต้านทานศึกครั้งนี้ได้ จึงได้ใช้ยุทธวิธีสละเมืองและนำพาราษฎรทั้งหมดอพยพหลบหนีเข้าป่าลึกเพื่อรักษาชีวิต พร้อมกับทำลายเสบียงเท่าที่จะทำได้เพื่อไม่ให้ตกเป็นของข้าศึก เมื่อกองทัพพม่ามาถึงและพบเพียงความว่างเปล่า จึงเกิดความโกรธแค้นและได้ทำการจุดไฟเผาทำลายอาคารบ้านเรือน วัดวาอาราม รวมถึงทุบทำลายแนวกำแพงศิลาแลงบางส่วนจนเสียหายอย่างหนัก ก่อนที่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจะทรงยกทัพหลวงขึ้นมาขับไล่ข้าศึกให้ออกไปจากพื้นที่ในภายหลัง
          ในปัจจุบัน ซากปรักหักพังและแนวกำแพงเก่าแก่ที่อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร อาจจะดูสง่างาม คลาสสิก และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่เปี่ยมไปด้วยมนต์ขลังในสายตาของผู้มาเยือน แต่หากเราได้ลองพิจารณาให้ลึกลงไปในเนื้อศิลาแลงแต่ละก้อน ร่องรอยของคราบเขม่าดำและรอยกะเทาะเหล่านั้น คล้ายกับเป็นสมุดบันทึกเล่มใหญ่ที่จารึกเรื่องราวความอุตสาหะ ความเสียสละ และหยาดเหงื่อของบรรพบุรุษไทย ที่ได้ร่วมกันปกป้อง ดูแล และฟื้นฟูเมือง "กำแพงเพชร" แห่งนี้จากรอยแผลในอดีต จนสามารถส่งต่อความภาคภูมิใจมาถึงพวกเราในยุคปัจจุบัน

แหล่งอ้างอิง
- ฐานข้อมูลท้องถิ่น จังหวัดกำแพงเพชร-ตาก (สำนักวิทยบริการฯ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร
- คลังสารสนเทศดิจิทัล มหาวิทยาลัยศิลปากร
- ระบบสื่อสาระออนไลน์เพื่อการเรียนรู้ทางไกล เฉลิมพระเกียรติฯ (มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม)
- คลังความรู้เครือข่ายศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร

คำสำคัญ : กำแพงเพชร ประวัติศาสตร์ไทย เรื่องเล่าชาวสยาม โบราณคดี สารคดีประวัติศาสตร์

ที่มา : https://www.facebook.com/photo/?fbid=2050227662932424&set=a.792004665421403

รวบรวมและจัดทำข้อมูล : กาญจนา จันทร์สิงห์


สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มาหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2569). กำแพงเพชร ในวันที่ต้องเปิดประตูรับผู้รุกราน. สืบค้น 13 พฤศจิกายน 2569, จาก https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=2576&code_db=610001&code_type=01

Facebook Twitter LINE Linkedin

PDF

https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=2576&code_db=610001&code_type=01

Google search

Mic

กำเนิดเมืองกำแพงเพชร ริมฝั่งแม่น้ำปิง

กำเนิดเมืองกำแพงเพชร ริมฝั่งแม่น้ำปิง

เมืองกำแพงเพชรที่เรารู้จักกันในปัจจุบันไม่ได้ตั้งอยู่ ณ จุดเดิมมาตั้งแต่แรก ก่อนหน้านั้นศูนย์กลางการปกครองของดินแดนแถบนี้อยู่ที่ "เมืองนครชุม" ซึ่งตั้งอยู่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง ก่อนจะมีการย้ายศูนย์กลางข้ามมาสร้างเมืองใหม่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ นักประวัติศาสตร์สันนิษฐานว่าการย้ายเมืองครั้งนี้เกิดขึ้นราวต้นพุทธศตวรรษที่ 20

เผยแพร่เมื่อ 08-09-2026 ผู้เช้าชม 95

ตำนาน "หลวงพ่อโม้" วัดเทพโมฬี

ตำนาน "หลวงพ่อโม้" วัดเทพโมฬี

          หลวงพ่อโม้ วัดเทพโมฬี หรือที่ชาวบ้านเรียกขานกันติดปากว่า  วัดหลวงพ่อโม้ มิใช่เพียงเรื่องเล่าปรัมปราแต่คือร่องรอยประวัติศาสตร์ที่ผสานเข้ากับพลังศรัทธาของชาวเมืองกำแพงเพชรอย่างเหนียวแน่นจากซากปรักหักพังกลางป่ารกชัฏ สู่พุทธสถานศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นศูนย์รวมจิตใจในปัจจุบัน

เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 128

จากเมืองนครชุม มาเป็นบ้านปากคลองสวนหมาก จากบ้านปากคลองสวนหมาก มาเป็นตำบลนครชุม

จากเมืองนครชุม มาเป็นบ้านปากคลองสวนหมาก จากบ้านปากคลองสวนหมาก มาเป็นตำบลนครชุม

นครชุม เป็นชื่อของเมืองโบราณในสมัยสุโขทัยต่อมาได้กลายเป็นเมืองร้างกว่า ๓๐๐ปี ในสมัยรัตนโกสินทร์ไม่มีชื่อเป็นที่รู้จัก ผู้คนทั่วไปคงเรียกบริเวณที่ตั้งบ้านเรือนของราษฎรบริเวณนี้ว่า “ปากคลองสวนหมาก” เพราะมีคลองสวนหมากไหลมาออกแม่น้ำปิง ราษฎรส่วนใหญ่เป็นชาวลาวที่อพยพมาจากเวียงจันทน์ ที่มารู้จักว่าชื่อแต่เพียงบ้านปากคลองสวนหมาก ไม่มีใครรู้จัก เมืองนครชุม ตำบลคลองสวนหมาก เป็นชุมชนที่สร้างตัวขึ้นมาในสมัยพระพุทธเจ้าหลวงจากเหย้าเรือนฝาขัดแตะไม่กี่หลังคาเรือน แต่มีที่ทำกินในผืนดินอันอุดมสมบูรณ์เนื่องจากมีแม่น้ำปิงไหลผ่านและมีคลองสวนหมากไหลมาจากป่าโป่งน้ำร้อนให้น้ำหล่อเลี้ยงมาอย่างต่อเนื่อง

เผยแพร่เมื่อ 16-04-2020 ผู้เช้าชม 3,102

สาบานแล้วถอนได้จริงหรือ

สาบานแล้วถอนได้จริงหรือ

เมื่อพูดต่อหน้าสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือใช้เป็นพยานแล้ว หากผิดคำพูดเชื่อกันว่าจะส่งผลเสียต่อชีวิต เช่น เจ็บป่วยชีวิตติดขัด หรือการเงินฝืดเคือง ซึ่งความเชื่อนี้มักถูกโยงเข้ากับแนวคิดเรื่อง กรรมที่ติดตัวมา สาบานที่ไหน กับใครตามธรรมเนียมความเชื่อไทย การสาบานมักทำใน 2 ลักษณะสาบานต่อหน้าสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เช่น พระพุทธรูปในบ้านหรือวัด ศาลพระภูมิหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ตนเองนับถือเป็นการส่วนตัว บางกรณีก็ไปสาบานที่สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ระดับประเทศ เช่นวัดพระแก้วและศาลหลักเมือง เพื่อเพิ่มน้ำหนักความน่าเชื่อถือให้คำพูด 

เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 128

ตำนานพระฤาษีสามตนแห่งเมืองชากังราว ความเชื่อ คติชน และความสัมพันธ์กับพระกรุกำแพงเพชร

ตำนานพระฤาษีสามตนแห่งเมืองชากังราว ความเชื่อ คติชน และความสัมพันธ์กับพระกรุกำแพงเพชร

ตำนานพระฤาษีแห่งเมืองกำแพงเพชร นับเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญของท้องถิ่นซึ่งได้รับการถ่ายทอดผ่านคำบอกเล่าและความเชื่อของผู้คนสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคนเรื่องราวดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการผสมผสานระหว่างประวัติศาสตร์ท้องถิ่น พระพุทธศาสนาความเชื่อเรื่องอิทธิฤทธิ์ของนักพรต และคติชนพื้นบ้านจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของจังหวัดกำแพงเพชร

เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 184

ศึกชากังราว (ตอนที่ 3/4) พ.ศ. 1921 เมื่อ

ศึกชากังราว (ตอนที่ 3/4) พ.ศ. 1921 เมื่อ "มหาธรรมราชา" ออกถวายบังคม ชัยชนะที่อาจยังไม่ใช่บทสุดท้ายศึกชากังราว

ศึกชากังราว (ตอนที่ 3/4) พ.ศ. 1921 เมื่อ "มหาธรรมราชา" ออกถวายบังคม ชัยชนะที่อาจยังไม่ใช่บทสุดท้ายศึกชากังราว หลังจากศึกใหญ่ในปี พ.ศ. 1919 ผ่านไปได้เพียงสองปี สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 หรือขุนหลวงพะงั่ว ยังไม่ทรงละความพยายามในการขยายอำนาจขึ้นสู่ดินแดนทางเหนือ ปี พ.ศ. 1921 กองทัพอยุธยาเคลื่อนพลขึ้นสู่เมืองชากังราวอีกครั้ง นับเป็นการยกทัพครั้งที่สาม และเป็นศึกที่แม้พระราชพงศาวดารจะบันทึกไว้เพียงไม่กี่บรรทัด แต่กลับทิ้งคำถามสำคัญให้ผู้ศึกษาประวัติศาสตร์ถกเถียงกันมาจนถึงปัจจุบัน ครั้งนี้ ผู้บัญชาการฝ่ายเมืองชากังราวถูกเรียกว่า "มหาธรรมราชา" พระนามนี้เองที่กลายเป็นประเด็นสำคัญ เพราะพงศาวดารไม่ได้อธิบายว่ามหาธรรมราชาพระองค์นี้คือใครกันแน่

เผยแพร่เมื่อ 13-08-2026 ผู้เช้าชม 157

ความทรงจำเรื่องปราบศึกฮ่อ

ความทรงจำเรื่องปราบศึกฮ่อ

พวกฮ่อนี้เดิมทีเป็นจีนแท้ ทำการขบถขึ้นในเมืองจีน เรียกว่าพวกขบถ “ไต้เผง” จะช่วงชิงอำนาจกับพวก “เม่งจู” ในที่สุดพวกไต้เผงสู้พวกเม่งจูไม่ได้ ต้องแตกฉานซ่านเซ็นหลบหนีไปซุ่มซ่อนตัวตามป่าเขา จีนขบถไต้เผงพวกหนึ่งมีกำลังหลายพันคน หัวหน้ากลุ่มชื่อ “จ่ออาจง” อพยพเข้ามาอยู่ในเขตแดน ญวน ทางเมืองตั้งเกี๋ยเมื่อราว พ.ศ. ๒๔๐๐ ฝ่ายพวกญวนเห็นว่าพวกขบถไต้เผงอพยพเข้ามในเขตของตน เกรงว่าจะเป็นอันตราต่อญวนในภายภาคหน้า จึงแต่งฑูตเข้าไปในประเทศจีน ขอกองทัพจากกษัตริย์เม่งจู มาสมทบกับกองทัพของญวน ช่วยกันขับไล่พวกขบถ พวกกบถก็แตกทัพลงมาในดินแดนของพวกแม้ว คือชายแดนจีนติดต่อกับดินแดนสิบสองจุไทย พวกขบถได้รวบรวมกันและตั้งมั่นอยู่ และได้เรียกชื่อใหม่ว่าเป็น “พวกฮ่อ”

 

 

เผยแพร่เมื่อ 02-03-2020 ผู้เช้าชม 4,016

ประวัติบ้านโคน

ประวัติบ้านโคน

ในยุคแรกของบ้านโคนนั้น มีเรื่องราวที่กล่าวถึงชุมชนบ้านโคนในหลักศิลาจารึกสุโขทัยและในตำนาน “ ชินกาลมาลีปกรณ์ “ มีข้อความระบุว่าบ้านโคน ยังมีชายหนุ่มรูปงามมีกำลังมาก ท่องเที่ยวอยู่ในป่า มีนางเทพธิดาองค์หนึ่งเห็นชายคนนั้นแล้วใคร่อยากร่วมสังวาสด้วย จึงแสดงมารยาหญิง ชายคนนั้นก็ร่วมสังวาสกับเทพธิดาองค์นั้น จึงเกิดบุตรชาย และบุตรชายคนนั้นก็มีกำลังมาก รูปงาม เพราะฉะนั้นชาวบ้านทั้งปวงจึงพร้อมใจกันทำราชาภิเษกบุตรชายนั้น…. ครองราชสมบัติในเมืองสุโขทัย ปรากฏพระนามในครั้งนั้นว่า “ โรจราจ “ บ้านโคนเป็นชุมชนที่เก่าแก่มากในทางประวัติศาสตร์เกิดมานานกว่า 700 ปีมาแล้ว สภาพทางภูมิศาสตร์มีความอุดมสมบูรณ์ มีแม่น้ำปิงไหลผ่านเหมาะต่อการทำมาหากิน ชุมชนบ้านโคนเดิมตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำปิงฝั่งตะวันออก 

เผยแพร่เมื่อ 03-04-2019 ผู้เช้าชม 3,988

พิธีบวงสรวงสมโภชศาลหลักเมืองกำแพงเพชร

พิธีบวงสรวงสมโภชศาลหลักเมืองกำแพงเพชร

เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 เวลา 08.19 น. ณ ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร นายชาธิป รุจนเสรี ผู้ว่าราชการจังหวัดกำแพงเพชร เป็นประธานในพิธีบวงสรวงสมโภช ศาลหลักเมืองกำแพงเพชร โดยมีหัวหน้าส่วนราชการ คณะกรรมการศาลหลักเมือง ตัวแทนภาคเอกชน และนักธุรกิจผู้ให้การสนับสนุน เข้าร่วมในพิธีอย่างพร้อมเพรียง พิธีประกอบไปด้วยพิธีพราหมณ์ และ พิธีเจริญพระพุทธมนต์สมโภช ซึ่งเป็นไปด้วยความศักดิ์สิทธิ์และความเลื่อมใสศรัทธา ผู้เข้าร่วมพิธีต่างพร้อมใจกันสวมชุดสีขาว และติดริบบิ้นสีดำที่แขนซ้าย เพื่อแสดงความเคารพและเป็นสิริมงคลในพิธีสำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดกำแพงเพชร

เผยแพร่เมื่อ 06-11-2025 ผู้เช้าชม 427

ประวัติอำเภอเมืองกำแพงเพชร

ประวัติอำเภอเมืองกำแพงเพชร

อำเภอเมืองกำแพงเพชร เป็นบ้านเมืองมาแต่สมัยใดยังไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนนัก สันนิฐานว่าอาจจะเป็นบ้านเมืองมาก่อนสมัยอาณาจักรสุโขทัยเพราะจากตำนานสิงหนวัติก็กล่าวถึงไว้ว่าพระเจ้าพรหม โอรสของพระเจ้าพังคราช ซึ่งประสูติเมื่อ พ.ศ.1461 พอพระชนมายุได้ 16 พรรษาก็ยกทับขับไล่พวกขอมลงมาจนถึงเมืองกำแพงเพชร และต่อมาพระเจ้าศิริ โอรสของพระพรหมได้อพยพไพร่พลหนีข้าศึกมอญมาสร้างเมืองกำแพงเพชรเป็นที่ประทับ ซึ่งปรากฏหลักฐานว่าในปัจจุบันยังมีศิลปวัตถุที่เป็นเทวาลัยของขอม เช่น วิหารพิกุลเดิม ซึ่งเป็นเครื่องชี้บอกให้เห็นว่าเมืองกำแพงเพชรเป็นบ้านเมืองตั้งแต่อาณาจักรสุโขทัย

เผยแพร่เมื่อ 12-02-2018 ผู้เช้าชม 6,016