จากเมืองกล้วยไข่ หรือจะกลายเป็น ทุเรียนศิลาแลง การเปลี่ยนผ่านทางการเกษตรของจังหวัดกำแพงเพชร ที่กำลังเกิดขึ้นเงียบ ๆ
เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้ชม 11
[16.4202896, 99.170579, จากเมืองกล้วยไข่ หรือจะกลายเป็น ทุเรียนศิลาแลง การเปลี่ยนผ่านทางการเกษตรของจังหวัดกำแพงเพชร ที่กำลังเกิดขึ้นเงียบ ๆ]
การเกิดขึ้นของสวนทุเรียนในจังหวัดกำแพงเพชร จึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนชนิดพืชเศรษฐกิจ หากแต่สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และภูมิศาสตร์การเกษตรของจังหวัดอย่างมีนัยสำคัญ ในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมา เริ่มมีข้อมูลปรากฏมากขึ้นว่า พื้นที่หลายแห่งของกำแพงเพชร โดยเฉพาะเขตอำเภอคลองลาน โกสัมพีนคร และพื้นที่เชิงเขาบางส่วน เริ่มมีการปลูกทุเรียนในระดับจริงจัง ทั้งในลักษณะสวนทดลอง สวนเชิงพาณิชย์ และการลงทุนขนาดใหญ่ สิ่งที่น่าสนใจคือ เดิมทีทุเรียนไม่เคยถูกมองว่าเป็นพืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ของกำแพงเพชร
จาก “ปลูกไม่ได้” สู่ “เริ่มปลูกจริง”
หลักฐานจากข่าวท้องถิ่นและสื่อกระแสหลักหลายแห่ง สะท้อนว่า ในระยะแรกของการปลูกทุเรียนในกำแพงเพชร ชาวบ้านจำนวนไม่น้อยมองว่าเป็นเรื่อง “ผิดธรรมชาติพื้นที่” รายงานข่าวของหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ เคยนำเสนอเรื่องราวของ “ลุงฮุย” เกษตรกรในจังหวัดกำแพงเพชร ที่ตัดสินใจนำพันธุ์ทุเรียนจากภาคตะวันออกเข้ามาปลูกในพื้นที่ของตน แม้จะถูกมองว่าเป็นความเสี่ยงสูงในเวลานั้น ในรายงานดังกล่าว ระบุว่า ช่วงแรกหลายคนมองว่าทุเรียนไม่น่าจะสามารถเติบโตได้ในสภาพพื้นที่ของกำแพงเพชร แต่เมื่อเวลาผ่านไป ต้นทุเรียนกลับสามารถให้ผลผลิตจริง จนกลายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เกษตรกรรายอื่นเริ่มสนใจพืชชนิดนี้มากขึ้น
กรณีดังกล่าวถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เพราะสะท้อนให้เห็น “การทดลองของเกษตรกรรายย่อย” ซึ่งมักเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงทางเกษตรในหลายพื้นที่ของไทย แม้ในระยะแรกจะยังไม่มีหน่วยงานใดประกาศสนับสนุนอย่างเป็นทางการ แต่เมื่อมีผลผลิตเกิดขึ้นจริง ความเชื่อเดิมที่ว่า “กำแพงเพชรปลูกทุเรียนไม่ได้” ก็เริ่มสั่นคลอนลง
“คลองลาน” กับภูมิประเทศที่ต่างจากภาพจำเดิมของกำแพงเพชร เมื่อกล่าวถึงกำแพงเพชร ภาพจำของคนจำนวนมากมักเป็นพื้นที่ราบลุ่มและอากาศร้อนแห้ง อย่างไรก็ตาม ด้านตะวันตกของจังหวัด โดยเฉพาะพื้นที่อำเภอคลองลาน กลับมีลักษณะภูมิประเทศแตกต่างออกไป พื้นที่จำนวนมากอยู่ใกล้แนวป่าเขาและอุทยานแห่งชาติคลองลาน ซึ่งเชื่อมต่อกับผืนป่าตะวันตกของประเทศ
ภูมิประเทศลักษณะนี้ส่งผลให้บางพื้นที่มีความชื้นสูงกว่า อุณหภูมิต่ำกว่าเขตเมือง มีแหล่งน้ำจากภูเขา
และดินที่ระบายน้ำได้ดี
ปัจจัยเหล่านี้เริ่มถูกศึกษาอย่างจริงจังในงานวิจัยด้านภูมิสารสนเทศของนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร
งานวิจัยเรื่อง “การวิเคราะห์พื้นที่เหมาะสมในการปลูกทุเรียน จังหวัดกำแพงเพชร ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์” ได้วิเคราะห์ข้อมูลด้านดิน ความลาดชัน แหล่งน้ำ เขตชลประทาน และการใช้ที่ดินร่วมกัน ผลการศึกษาพบว่า พื้นที่เหมาะสมระดับสูงต่อการปลูกทุเรียนจำนวนมาก กระจุกตัวอยู่ในเขตอำเภอคลองลาน โดยเฉพาะตำบลคลองลานพัฒนาและพื้นที่ใกล้แนวภูเขา งานวิจัยยังชี้ว่า แม้จังหวัดกำแพงเพชรจะมีพื้นที่บางส่วนที่ไม่เหมาะต่อการปลูกทุเรียน เช่น พื้นที่น้ำท่วมซ้ำซากหรือดินที่ระบายน้ำไม่ดี แต่ก็มีอีกหลายพื้นที่ที่มีศักยภาพสูงกว่าที่เคยเข้าใจกันในอดีต
จาก “สวนทดลอง” สู่ “สวนระดับหลายพันต้น”
เมื่อผลผลิตเริ่มปรากฏ และราคาทุเรียนในตลาดมีแนวโน้มสูงขึ้น การปลูกทุเรียนในกำแพงเพชรจึงเริ่มขยับจากสวนทดลองขนาดเล็ก ไปสู่การลงทุนในระดับใหญ่ สื่อท้องถิ่นของกำแพงเพชร เคยรายงานถึงสวนทุเรียนขนาดใหญ่ในพื้นที่อำเภอโกสัมพีนคร ซึ่งมีการปลูกทุเรียนกว่า 4,000 ต้น บนพื้นที่ประมาณ 200 ไร่
ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนว่า การปลูกทุเรียนในจังหวัดไม่ได้เป็นเพียงกระแสระยะสั้นอีกต่อไป แต่เริ่มถูกมองเป็น “การลงทุนระยะยาว” สวนขนาดใหญ่เหล่านี้มักมีการลงทุนด้านระบบน้ำอย่างจริงจัง เนื่องจากข้อจำกัดสำคัญของกำแพงเพชรคือฤดูแล้งที่ยาวนานกว่าพื้นที่ปลูกทุเรียนดั้งเดิมในภาคตะวันออก หลายสวนจึงต้องพัฒนา
ระบบสปริงเกลอร์ ระบบน้ำหยด สระกักเก็บน้ำ และระบบบริหารจัดการน้ำทั้งสวน สิ่งเหล่านี้สะท้อนว่า “ทุเรียนกำแพงเพชร” เป็นผลผลิตของเกษตรสมัยใหม่ ที่อาศัยทั้งเทคโนโลยี เงินลงทุน และองค์ความรู้ทางวิชาการร่วมกัน
“ทุเรียนศิลาแลง” : การสร้างชื่อใหม่ของผลไม้จากเมืองกำแพง
ในระยะหลัง เริ่มมีสื่อบางแห่งใช้คำว่า “ทุเรียนศิลาแลง” เพื่อกล่าวถึงทุเรียนจากพื้นที่กำแพงเพชร
รายงานของสื่อไทยพีบีเอสภาคเหนือ เคยนำเสนอเรื่องราวของสวนทุเรียนในจังหวัด พร้อมอธิบายว่าลักษณะดินศิลาแลงและภูมิประเทศเฉพาะของพื้นที่ อาจส่งผลต่อรสชาติและคุณภาพของผลผลิต แม้คำว่า “ทุเรียนศิลาแลง” จะยังไม่ใช่ชื่อทางการในระบบสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI (Geographical Indication) แต่แนวคิดดังกล่าวสะท้อนความพยายามสร้าง “อัตลักษณ์สินค้าเกษตร” แบบเดียวกับที่หลายจังหวัดเคยประสบความสำเร็จมาแล้ว เช่น ทุเรียนนนท์ ทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ หรือทุเรียนหลงลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ในกรณีเหล่านั้น พื้นที่ไม่ได้ขายเพียงผลไม้ แต่ขาย “ภูมิประเทศและเรื่องราวของพื้นที่” ไปพร้อมกัน กำแพงเพชรเองก็อาจกำลังเดินอยู่บนเส้นทางเดียวกัน
การเปลี่ยนแปลงของ “ภูมิทัศน์เกษตร”
ในอดีต จังหวัดกำแพงเพชรมีภาพจำด้านพืชเศรษฐกิจอย่างกล้วยไข่ อ้อย มันสำปะหลัง ข้าวโพด และนาข้าว แต่การเพิ่มขึ้นของสวนทุเรียนกำลังสะท้อนว่า ภาคการเกษตรของจังหวัดเริ่มเปลี่ยนแปลงไป เกษตรกรจำนวนหนึ่งเริ่มหันมาปลูกพืชมูลค่าสูงมากขึ้น ขณะเดียวกัน ตลาดจีนและราคาทุเรียนที่เติบโตต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ก็กลายเป็นแรงจูงใจสำคัญ ข้อมูลจากหน่วยงานด้านเกษตรของจังหวัด ยังสะท้อนว่า ภาครัฐเริ่มให้ความสนใจกับสถานการณ์ผลผลิตทุเรียนและการบริหารจัดการสวนมากขึ้น ซึ่งแสดงให้เห็นว่าทุเรียนเริ่มมีบทบาทในระบบเศรษฐกิจเกษตรของจังหวัดแล้วในระดับหนึ่ง
คำถามสำคัญที่ยังต้องติดตาม แม้การขยายตัวของสวนทุเรียนในกำแพงเพชรจะเป็นปรากฏการณ์ที่น่าสนใจ แต่ก็ยังมีคำถามสำคัญอีกจำนวนมาก เช่น การใช้น้ำในสวนทุเรียนจะกระทบต่อพื้นที่เกษตรเดิมหรือไม่ พื้นที่ปลูกจะขยายเพิ่มขึ้นอีกมากเพียงใด สภาพอากาศที่ร้อนขึ้นจะกระทบต่อผลผลิตหรือไม่ และกำแพงเพชรจะสามารถสร้าง “ชื่อเสียงด้านทุเรียน” ได้จริงหรือไม่ในระยะยาว คำถามเหล่านี้ยังไม่มีคำตอบแน่ชัดในปัจจุบัน แต่สิ่งหนึ่งที่เริ่มเห็นชัดขึ้นเรื่อย ๆ คือ ทุเรียนได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์เกษตรจังหวัดกำแพงเพชรไปแล้ว แล้วคุณล่ะ เคยลองชิม "ทุเรียนศิลาแลง" แล้วหรือยัง
คำสำคัญ : ทุเรียนศิลาแลง กำแพงเพชร เมืองกล้วยไข่ เกษตรไทย สำนักข่าวกาขาว
ที่มา : สำนักข่าวกาขาว
รวบรวมและจัดทำข้อมูล : กาญจนา จันทร์สิงห์
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มาหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2569). จากเมืองกล้วยไข่ หรือจะกลายเป็น ทุเรียนศิลาแลง การเปลี่ยนผ่านทางการเกษตรของจังหวัดกำแพงเพชร ที่กำลังเกิดขึ้นเงียบ ๆ. สืบค้น 12 สิงหาคม 2569, จาก https://arit.kpru.ac.th/ap/local/?nu=pages&page_id=2413&code_db=610001&code_type=01
Google search
ในหนังสือวัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลกัษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดกำแพงเพชร หน้า 31 ได้กล่าวถึง เมืองโบราณบริเวณลุ่มแม่น้ำปิง ซึ่งมีการค้นพบและพอมีหลักฐานยืนยันได้ว่าเป็นเมืองเก่าแก่มาช้านาน คือ เมืองแปบ เมืองเทพนคร เมืองไตรตรึงษ์ เมืองพาน เมืองคณฑี เมืองนครชุม เมืองชากังราว เมืองพังคา เมืองโกสัมพี เมืองรอ เมืองแสนตอ เมืองพงชังชา และบ้านคลองเมือง ซึ่งล้วนตั้งอยู่อาณาเขตจังหวัดกำแพงเพชรทั้งสิ้น และในหนังสือเรื่องเล่มเดียวกันนั้นในหน้า 37-38 ได้กล่าวถึงเมือง 2 เมืองว่าเป็นเมืองในสมัยทวารวดี คือเมืองไตรตรึงษ์ และเมืองโบราณที่บ้านคลองเมือง
เผยแพร่เมื่อ 18-02-2020 ผู้เช้าชม 6,526
ธงประจำจังหวัดกำแพงเพชร เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีพื้นสีอยู่ 3 สี คือ สีเหลือง สีแดง และสีเขียวใบไม้ มีรูปตราประจำจังหวัดกำแพงเพชรอยู่ตรงกลางแถบสีแดง แถบสีเหลือง หมายถึง ความเจริญรุ่งเรืองของเมืองกำแพงเพชร โดยเฉพาะอย่างยิ่งทางพระพุทธศาสนา กำแพงเพชรมีโบราณสถานและโบราณวัตถุมากมายและย่ิงใหญ่ที่สุดจังหวัดหนึ่งของประเทศไทย กำแพงเพรมีพระเครื่องนับพันพิมพ์ จนได้รับการยกย่องให้เป็นจังหวัดที่ีพระเครื่องมากที่สุด และทรงคุณค่ามากที่สุดจนเป็นคำขวัญประจำจังหวัดวรรณหนึ่งว่า "กรุพระเครื่อง" แถบสีเขียว หมายถึง เมืองกำแพงเพชรเป็นเมืองที่อุดมสมบูรณ์ เป็นอู่ข้าวอู่น้ำ เต็มไปด้วยป่าไม้ น้ำตก และพืชพันธุ์ธัญญาหาร เป็นแหล่งอาหารที่สำคัญ มีประชากรจากทุกสารทิศอพยพเข้ามาสู่เมืองกำแพงเพชรอย่างมากมาย ความหมายโดยรวม เมืองกำแพงเพชรเป็นเมืองที่เจริญรุ่งเรืองในทุกด้าน โดยเฉพาะอย่างย่ิงทางด้านพระพุทธศาสนา ประชาชนมีความกล้าหาญในการสงครามอย่างหาที่เปรียบมิได้ มีความอุดมสมบูรณ์ในการเป็นอู่ข้าวอู่น้ำของประเทศไทยมาโดยตลอด
เผยแพร่เมื่อ 30-08-2019 ผู้เช้าชม 4,379
.webp)
ท่ามกลางมรดกอารยธรรมสุโขทัยและโบราณสถานศิลาแลงอันโดดเด่นของเมืองกำแพงเพชรยังมีศูนย์รวมศรัทธาอีกแห่งหนึ่งซ่อนตัวอยู่ในเขตเมือง นั่นคือวัดบาง วัดราษฎร์ในตำบลในเมืองอำเภอเมืองกำแพงเพชร ซึ่งเป็นที่ประดิษฐาน “หลวงพ่อเพชร”
พระพุทธรูปสำริดที่ชาวกำแพงเพชรเคารพนับถือในฐานะพระพุทธรูปสำคัญของเมืองวัดบางมีสถานะเป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ข้อมูลทะเบียนวัดระบุว่าตั้งวัดเมื่อ พ.ศ.2420 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2430
เผยแพร่เมื่อ 15-07-2026 ผู้เช้าชม 12
ที่บริเวณบ้านหัวยาง ตำบลนครชุม อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร ตรงกับตีนสะพานข้ามลำน้ำปิง ฝั่งนครชุม มีสถานที่หนึ่ง ชาวบ้านเรียกกันว่า บ้านวังแปบ เล่ากันว่า เดิมเป็นเมืองสำคัญเมืองหนึ่ง ที่เรียกขานกันว่าเมืองแปบ เป็นเมืองโบราณ อายุกว่าพันปี ปัจจุบันน้ำกัดเซาะจนเมืองเกือบทั้งเมืองตกลงไปในลำน้ำปิง เหลือโบราณสถานไม่กี่แห่งที่เป็นหลักฐานว่า บริเวณแห่งนี้ เคยเป็นเมืองสำคัญมาก่อน มีเรื่องเล่าต่อๆ กันมาว่า
เผยแพร่เมื่อ 16-04-2020 ผู้เช้าชม 2,367
การสำรวจที่บ้านหนองกอง ตำบลนาบ่อคำ อำเภอเมืองกำแพงเพชร พบตะเกียงดินเผา แวดินเผา แร่ทองคำ อันเป็นที่มาของคำว่า นาบ่อคคำ พบลูกปัดแก้ว ลูกหินปัด เครื่องสำริด ตะกรัน ขี้แร่ เศษพาชนะดินเผาจำนวนมาก ส่วนการสำรวจบ้านคลองเมือง ตำบลโกสัมพี อำเภอโกสัมพีนคร พบหลักฐานเก่าก่อนประวัติศาสตร์มากมาย ตำนานเมืองโกสัมพี จังหวัดกำแพงเพชร ในพงศาวดารเหนือความว่า พระพุทธศกัราช 1002 ปี จุลศกัราช 10 ปีระกาสัมฤทธิศก มีพระยากาฬวรรณดิศราช บุตรของพระยากากะพัตรได้สวยราชสมบัติเมืองตักกะสิลามหานคร (สันนิษฐานว่าเมืองตาก)
เผยแพร่เมื่อ 18-02-2020 ผู้เช้าชม 3,004
เมืองคณฑีหรือบ้านโคน มีการสืบเนื่องของชุมชนมาช้านานแล้ว แม้ในปัจจุบันไม่ปรากฏร่องรอยของคูน้ำแนวคันดินอันเป็นที่ตั้งของเมือง แต่มีวัดและซากโบราณเก่าแก่ที่ทำให้เชื่อได้ว่าครั้งหนึ่งบริเวณบ้านโคนเคยเป็นที่ตั้งของเมืองโบราณ คือ เมืองคณฑี มีตำนานเล่าเรื่องถึงชาติภูมิหรือบรรพบุรุษของพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ พระมหาธรรมราชหรือพระเจ้าโรจน หรือที่เรียกกันในภาษาพื้นบ้าน ว่าพระร่วง
เผยแพร่เมื่อ 11-03-2020 ผู้เช้าชม 2,752
พระแสงราชศัสตรา มรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่า หนึ่งในสยาม คู่บ้านคู่เมืองกำแพงเพชร พระแสงราชศัสตราองค์นี้ เป็นดาบฝักทองลงยาที่งดงาม มีความเชื่อกันว่าเป็นดาบวิเศษ แสดงถึงพระราชอำนาจสูงสุดของพระมหากษัตริย์ในการปกครองบ้านเมือง ในสมัยนั้น รวมทั้งเป็นสัญลักษณ์แทนพระองค์ในกรณีย์ที่ทรงพระราชทานสิทธิ์แก่ขุนนาง ข้าราชการที่ใช้อำนาจแทนพระองค์ ในการปฏิบัติราชการแทนพระองค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีศึกสงคราม
เผยแพร่เมื่อ 27-06-2019 ผู้เช้าชม 7,813
เมืองไตรตรึงษ์เป็นนครแห่งแรกของเมืองกำแพงเพชร หมายถึงเมืองสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ มีพระอินทร์เป็นมหาราชา ประจำสวรรค์ชั้นนี้ นครไตรตรึงษ์ เป็นเมืองโบราณแห่งแรกของกำแพงเพชร นับว่ายิ่งใหญ่และเกรียงไกรอย่างยิ่ง เมืองไตรตรึงษ์คู่กับเมืองเทพนคร ตั้งอยู่คนละฟากฝั่งลำน้ำปิง เมืองไตรตรึงษ์ คือเมืองของนางอุษา เมืองเทพนคร คือเมืองของท้าวชินเสน หรือท้าวแสนปม ซึ่งเมืองทั้งสองยังมีหลักฐานที่ชัดเจน ในเขตอำเภอเมืองจังหวัดกำแพงเพชร มีคำขวัญที่แสดงถึงความยิ่งใหญ่ในอดีตของนครไตรตรึงษ์ว่า เจดีย์เจ็ดยอดงามสม ท้าวแสนปมนาม
เผยแพร่เมื่อ 02-03-2020 ผู้เช้าชม 4,908
อำเภอเมืองกำแพงเพชร เป็นบ้านเมืองมาแต่สมัยใดยังไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนนัก สันนิฐานว่าอาจจะเป็นบ้านเมืองมาก่อนสมัยอาณาจักรสุโขทัยเพราะจากตำนานสิงหนวัติก็กล่าวถึงไว้ว่าพระเจ้าพรหม โอรสของพระเจ้าพังคราช ซึ่งประสูติเมื่อ พ.ศ.1461 พอพระชนมายุได้ 16 พรรษาก็ยกทับขับไล่พวกขอมลงมาจนถึงเมืองกำแพงเพชร และต่อมาพระเจ้าศิริ โอรสของพระพรหมได้อพยพไพร่พลหนีข้าศึกมอญมาสร้างเมืองกำแพงเพชรเป็นที่ประทับ ซึ่งปรากฏหลักฐานว่าในปัจจุบันยังมีศิลปวัตถุที่เป็นเทวาลัยของขอม เช่น วิหารพิกุลเดิม ซึ่งเป็นเครื่องชี้บอกให้เห็นว่าเมืองกำแพงเพชรเป็นบ้านเมืองตั้งแต่อาณาจักรสุโขทัย
เผยแพร่เมื่อ 12-02-2018 ผู้เช้าชม 5,654
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช “ ในหลวง” ผู้เป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทย ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่ครองราชย์ยาวนานที่สดุในโลก ได้ทรงอุทิศพระวรกายพระราชหฤทัย และพระสติปัญญา บำเพ็ญพระราชกรณียกิจทั้งปวง เพื่ออาณาประชาราษฎร์ของพระองค์อย่างมากมายมหาศาล จนยากยิ่งที่จะหาพระมหากษัตริย์พระองค์ใดในโลกมาเทียบเคียงได้ ดังนั้นในโอกาสมหามงคล จึงขอนำเรื่องราวแห่งความปลื้มปิติมาน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่านที่มีต่อชาวกำแพงเพชรด้วยการเสด็จถึง 3 ครั้ง ตลอดระยะเวลากว่า 69 ปีที่ครองราชย์ เป็นช่วงเวลาที่พระองค์ทรงงานอย่างไม่เคยว่างเว้น และทรงประกอบพระราชกรณียกิจที่พร้อมทั้งความบริสุทธิ์และบริบูรณ์ตลอด 69 ปีที่ผ่านมา
เผยแพร่เมื่อ 18-02-2020 ผู้เช้าชม 3,047